Een inclusief Utrecht
In Utrecht kijken we naar elkaar om. Het is de basis van onze stad: dat we elkaar de hand reiken als het even tegenzit en ervoor zorgen dat niemand achterblijft. Wij geloven dat iedereen vanaf de eerste dag moet kunnen meedoen, of je hier nu geboren bent of net bent komen wonen. Dat is de basis van de sterke en verbonden stad die we willen zijn.
Meedoen vanaf het begin betekent dat we drempels wegnemen en kansen creëren. Het betekent dat je om hulp kan vragen op een eenvoudige en waardige manier, gebaseerd op vertrouwen. Dat je je vrij kunt bewegen door een stad die fysiek voor iedereen toegankelijk is. En dat je vol trots jezelf kunt zijn, op straat, op je werk en in je wijk, in de veilige wetenschap dat je geaccepteerd wordt.
Daarom investeren we in bestaanszekerheid die mensen de regie teruggeeft over hun eigen leven. Daarom maken we van toegankelijkheid en gelijkwaardigheid de rode draad in al ons beleid. De trots die we voelen tijdens de Pride, is voor ons een dagelijkse missie. Onze stad groeit en verandert elke dag. Juist daarom is het belangrijk dat we blijven bouwen aan die onderlinge verbinding. Want pas als iedereen kan meedoen, op school, op het werk, en in de wijk, is Utrecht écht van ons allemaal.
Bestaanszekerheid: eenvoud en een eerlijke kans
Iedere Utrechter heeft recht op bestaanszekerheid. Toch leeft op dit moment 14% van onze stadsgenoten in armoede, en armoede is een dagtaak. Je bent onnodig veel tijd kwijt aan het uitzoeken en aanvragen van alle verschillende regelingen en fondsen. Dat moet en kan simpeler. Daarom willen we de hulp vanuit de gemeente radicaal vereenvoudigen. Terwijl Volt in Den Haag vecht voor een basisinkomen, hebben we hier in Utrecht met ons voorstel “Geld Voor U” al een concrete stap gezet.
We bundelen de gemeentelijke regelingen en maken van de U-pas de centrale voorziening. De U-pas is bekend, eenvoudig aan te vragen en wordt al het meest gebruikt. We maken andere regelingen, zoals de individuele inkomenstoeslag en de bijzondere bijstand, daarom zo klein mogelijk. Het geld dat daarmee vrijkomt, voegen we toe aan het budget op de U-pas. Zo zorgen we dat de meeste mensen met één aanvraag klaar zijn.
We zetten subsidies aan armoedefondsen om in directe hulp via de U-pas. De fondsen doen goed werk, maar zijn te veel een standaard onderdeel van de armoedehulp geworden, wat mensen afhankelijk houdt en gevangen in een complex web. Wij kiezen ervoor de subsidies stop te zetten en dat geld direct aan de mensen zelf te geven via de U-pas.
We geven mensen het vertrouwen en de vrijheid om hun eigen financiële keuzes te maken. Armoede houdt je klein. Als je elke cent moet omdraaien, is het onmogelijk om te sparen voor een duurzame wasmachine of andere verstandige uitgaven. Door zo veel mogelijk financiële steun direct en zonder oordeel te geven, nemen we die constante druk weg en krijgen mensen weer de ruimte om zelf te bepalen wat ze met hun geld doen.
We bieden gecentralisereerde, intensieve hulp aan wie kampt met problemen die dieper liggen dan alleen geldzorgen. Voor veel mensen is armoede een gevolg van andere problemen, zoals schulden, de fysieke of mentale gezondheid, of een moeilijke thuissituatie. Voor die groep bieden we goede, gerichte hulp om éérst die onderliggende problemen aan te pakken. Dat maakt de weg vrij om daarna ook de financiële situatie te verbeteren.
We zetten vol in op de doorontwikkeling van het Virtueel Inkomens Loket. We steunen de ontwikkeling van deze digitale applicatie, waarmee je straks in één keer alle hulp waar je recht op hebt kunt aanvragen – van de gemeente, maar ook landelijke regelingen zoals de zorg- en huurtoeslag. Deze app willen we in de komende raadsperiode af hebben, en daarna actief delen met andere gemeenten. Daarnaast blijft altijd de mogelijkheid bestaan voor onze inwoners om fysiek, op een locatie in hun buurt, ondersteuning te krijgen bij het aanvragen van regelingen. We zorgen op deze manier ook dat we in gesprek blijven met inwoners en uit de eerste hand hun ervaringen met onze regelingen horen.
We integreren de sociale werkplaats UW zorgvuldig in de gemeentelijke organisatie. We volgen het advies van experts om UW op te nemen in de gemeente. Deze ‘invlechting’ geeft Utrechters meer kansen, bundelt hulp op één plek, verbetert de begeleiding van statushouders en bespaart geld. We erkennen dat dit een complexe operatie is en voeren deze zorgvuldig uit, zodat de medewerkers van UW hun werk prettig kunnen blijven doen.
Toegang zonder drempels
Een stad is pas van iedereen, als iedereen overal en altijd kan meedoen. Voor veel Utrechters is dat door fysieke, digitale of sociale drempels nog niet de realiteit. Onze aanpak om dit te veranderen is tweeledig en principieel. Ten eerste maken we van 'inclusief ontwerpen' de absolute standaard voor alles wat de gemeente doet. Ten tweede verankeren we het principe 'niets over ons, zonder ons' diep in ons beleid. We luisteren niet alleen naar ervaringsdeskundigen, we maken hen mede-eigenaar van de oplossing. Hierbij omarmen we de uitgangspunten van het VN-verdrag Handicap volledig.
Het principe ‘niets over ons, zonder ons’ wordt de vaste werkwijze. Mensen met een beperking, chronische ziekte of mantelzorgers worden standaard betrokken bij het maken, uitvoeren en evalueren van beleid dat hen raakt. We zorgen dat lokale belangenorganisaties en platforms van ervaringsdeskundigen voldoende worden gefaciliteerd, zodat zij hun rol als volwaardige, kritische partner van de gemeente kunnen vervullen.
We maken inclusief ontwerpen de norm voor de gehele openbare ruimte. Een toegankelijk gebouw is nutteloos als de stoep ernaartoe onbegaanbaar is. Daarom garanderen we de toegankelijkheid van de hele route, van aanleg tot onderhoud. Bij elk ontwerp staan sociale veiligheid en bruikbaarheid voor iedereen centraal.
We maken concrete afspraken over toegankelijkheid met ondernemers en voorzieningen. Samen met winkeliers en de horeca maken we concrete plannen voor toegankelijke winkelgebieden. We garanderen dat alle publieke, culturele en sportvoorzieningen – van scholen tot stations – volledig toegankelijk zijn. Daarnaast zorgen we voor een toiletplan, zodat iedereen die dat nodig heeft, altijd gebruik kan maken van een toilet.
We zorgen voor voldoende betaalbare en toegankelijke woningen. In het volkshuisvesting programma en in de prestatieafspraken met woningcorporaties leggen we vast dat nieuwbouw standaard moet voldoen aan de NEN 9120-norm voor toegankelijkheid. Bij de ontwikkeling betrekken we ervaringsdeskundigen volgens de ‘Leidraad Toegankelijk Bouwen’, met speciale aandacht voor jongeren en gezinnen.
Alle communicatie van de gemeente wordt begrijpelijk en toegankelijk voor iedereen. We schrijven al onze brieven en webteksten standaard in begrijpelijke taal (B1-niveau). Utrechters die dat nodig hebben, krijgen het recht op een tolk, bijvoorbeeld een gebarentolk, bij belangrijke gesprekken met de gemeente.
Een stad waar je jezelf kunt zijn
In Utrecht mag het niet uitmaken wie je bent, waar je vandaan komt of van wie je houdt. Wij bouwen aan een stad die actief strijdt tegen elke vorm van uitsluiting: van straatintimidatie en discriminatie op de werkvloer tot de subtiele uitsluiting van mensen die hun feestdagen niet kunnen vieren. Het gevoel van de Pride is voor ons geen jaarlijks feest, maar een dagelijkse belofte: iedereen moet zich altijd en overal veilig voelen, ongeacht met wie je hand in hand over straat loopt. In samenwerking met netwerken als Utrecht Divers & Inclusief beschermen we de meest kwetsbaren en bouwen we aan een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt.
Er komt een permanent, jaarlijks geëvalueerd actieplan tegen discriminatie en racisme. Een laagdrempelig gemeentelijk meldpunt zorgt ervoor dat signalen serieus worden opgepakt in de veiligheidsdriehoek. Van werkgevers met wie de gemeente samenwerkt, vragen we o.a. volledige transparantie over hun wervings- en selectiebeleid.
We voeren een zero-tolerancebeleid tegen seksisme en straatintimidatie. Daarbij ligt de focus op het aanspreken van daders en omstanders, niet het slachtoffer. De aanpak wordt, naar het voorbeeld van Antwerpen, uitgebreid en er volgen gesprekken met ondernemers over hun rol in het creëren van een veilige openbare ruimte voor iedereen.
We strijden voor gendergelijkheid op de werkvloer en in ons eigen beleid. We stimuleren werkgelegenheid voor iedereen om de genderkloof te dichten. Als gemeente ontwikkelen we bovendien modern en inclusief beleid voor onze eigen medewerkers, bijvoorbeeld rondom draagmoederschap en rouwverlof bij verlies in de zwangerschap.
De veiligheid en gelijkwaardigheid van de regenboogcommunity staan voorop. Dit vraagt om concrete actie: we zorgen voor structurele financiering van de transkliniek, realiseren specifieke opvangplekken voor dak- en thuisloze lhbtqia+’ers en hebben extra aandacht voor de veiligheid van de queergemeenschap van kleur. Ook maken we het voor trans- en non-binaire personen makkelijker om hun geslachtsregistratie aan te passen, inclusief de optie voor een 'X'.
We hebben oog voor de pijnlijke kanten van onze gedeelde geschiedenis. Een inclusieve stad erkent haar volledige verleden. Daarom zorgen we voor meer aandacht voor de geschiedenis van slavernij, de onderdrukking in Indonesië en de oorlog in voormalig Joegoslavië.
We maken ruimte voor ieders feestdagen en vieren wat ons bindt. We willen dat je zelf mag kiezen wanneer je vrij neemt voor religieuze feestdagen, zoals Kerst of het Suikerfeest. Daarnaast pleiten we ervoor dat Keti Koti en Europadag nationale vrije dagen worden, omdat dat belangrijke dagen zijn voor onze gedeelde geschiedenis en identiteit. De gemeente gaat dit zelf al zo veel mogelijk op die manier doen, en pleit bij het Rijk en de VNG voor een landelijke verandering.
We zetten in op een brede, preventieve aanpak van radicalisering. We helpen scholen met onderwijs over misinformatie en gebruik van social media, trainen sociale professionals in het signaleren van afzondering en verbeteren de samenwerking in de wijk. Deze aanpak wordt per wijk op maat gemaakt, gemonitord en aangepast aan de lokale behoeftes.
Waardige en menselijke opvang
Een humaan bestaan is een recht voor iedereen in onze stad, ongeacht je verblijfsstatus. Voor de mensen die hier komen op zoek naar veiligheid of een beter leven, bouwen we aan een systeem dat uitgaat van waardigheid, niet van wantrouwen. We bieden veilige opvang en een duidelijk toekomstperspectief, of dat nu hier in Utrecht is, of via een waardige terugkeer. Door te investeren in begeleiding, werk, scholing en snelle procedures, voorkomen we dat mensen op straat belanden en geven we hen de kans om weer regie te nemen over hun eigen leven.
We bieden ongedocumenteerden opvang en begeleiding naar een toekomstperspectief. Via de Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen (LVV) zorgen we dat niemand op straat hoeft te leven. Dit vermindert overlast en zorgt dat mensen actief worden begeleid naar juridische hulp, zorg en dagbesteding.
We garanderen toegang tot basiszorg voor iedereen. We zorgen voor betere toegang tot zorg voor ongedocumenteerden, inclusief cruciale zorg die buiten het basispakket valt, zoals anticonceptie en abortus. Ook stimuleren we de inzet van interculturele zorg voor mensen die asiel zoeken.
Mensen zonder verblijfsvergunning moeten veilig aangifte kunnen doen. Iedereen moet zonder angst voor arrestatie aangifte kunnen doen van een misdrijf, of een geboorte of huwelijk kunnen registreren. Daarnaast zetten we ons in om hen kansen te bieden op stages en scholing, ook zonder BSN.
We lopen voorop in de aanpak van staatloosheid. Samen met andere gemeenten blijven we het probleem van staatloosheid landelijk agenderen. In afwachting van een wettelijke procedure, erkennen wij mensen zonder nationaliteit waar mogelijk al als staatloos en vergroten we onze kennis hierover.
Het succesvolle Plan Einstein wordt de standaard voor alle AZC’s. De bewezen aanpak die verbinding creëert tussen bewoners van het AZC en de buurt, rollen we overal in Utrecht uit. We beschermen alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV'ers) en zetten ons in voor een snellere BSN-verstrekking, zodat asielzoekers sneller kunnen meedoen.
Utrecht neemt haar verantwoordelijkheid, ook als de spreidingswet wordt ingetrokken. Wij blijven voldoen aan onze opdracht om asielzoekers op te vangen en moedigen andere gemeenten in de U16-regio aan hetzelfde te doen. We zetten in op een evenredige verdeling van opvanglocaties over de stad en zorgen voor goede hulp bij inburgering.
We beschermen EU-arbeidsmigranten tegen uitbuiting en dakloosheid. Voor arbeidsmigranten die hun huisvesting verliezen, garanderen we toegang tot zorg en opvang, onder andere via de samenwerking met Stichting Barka. We versterken sociale buurtteams met ervaringsdeskundigen die de taal spreken en treden samen met de Arbeidsinspectie op tegen malafide praktijken.