Een gezond Utrecht
Een goede gezondheid is de basis van een vrij en gelukkig leven. Het is de vrijheid om te kunnen meedoen, om je dromen na te jagen en om er te zijn voor de mensen van wie je houdt. De harde realiteit is dat deze basis in Utrecht niet voor iedereen gelijk is. Je postcode, je inkomen en je achtergrond bepalen nog te vaak je levensverwachting. Dat is een onrecht dat wij weigeren te accepteren.
Daarom kiezen wij voor een fundamenteel andere benadering van gezondheid. We stappen af van een systeem dat primair gericht is op het repareren van ziekte, en bouwen aan een stad die gezondheid actief bevordert. Onze visie rust op een stevig fundament van preventie en sport, waarbij een gezonde leefstijl de makkelijkste keuze wordt. Voor wie toch ondersteuning nodig heeft, zorgen we voor een sterk en menselijk vangnet van zorg in de eigen wijk.
Binnen deze aanpak geven we speciale prioriteit aan de meest kwetsbare systemen: de mentale gezondheid en de jeugdzorg. Tegelijkertijd kijken we vooruit en investeren we in innovatie, om ons zorgstelsel ook voor de toekomst slim, betaalbaar en menselijk te houden. Zo bouwen we, stap voor stap, aan een stad waarin ieders gezondheid de kans krijgt om te bloeien. Een stad die niemand uitsluit en waarin we de gezondheidskloof dichten.
Een gezonde en sportieve basis voor iedereen
Een gezond leven leiden zou in Utrecht de makkelijkste keuze moeten zijn. Dat begint niet in het ziekenhuis, maar in onze straten, parken, scholen en sportclubs. Wij geloven in een stad die je uitnodigt om te bewegen, die je stimuleert om gezond te eten en waar de basis – van schone lucht tot toegankelijke sportverenigingen – uitstekend op orde is. Preventie is voor ons geen abstract beleidsdoel, maar een concrete investering in het welzijn en geluk van alle Utrechters, die op termijn de zorgkosten verlaagt en de stad voor iedereen beter maakt.
We bouwen aan een leefomgeving die gezondheid vanzelfsprekend maakt. Dat begint bij de absolute basis: we zetten de aanpak voor schone lucht door om de wereldgezondheidsorganisatie normen te halen. We breiden het rookverbod uit naar meer plekken in de openbare ruimte, met name waar veel kinderen komen. Op zoveel mogelijk scholen worden gezonde schoollunches de standaard, zodat elk kind leert wat goed eten is.
We maken sport toegankelijk en betaalbaar voor iedere Utrechter. Geld mag nooit een drempel zijn om te kunnen sporten. Daarom zorgen we voor een ruim budget op de U-pas en steunen we (studenten)sportverenigingen om hun tarieven laag te houden. Voor kinderen uit gezinnen met een minimuminkomen zijn er speciale regelingen.
We bouwen aan een inclusieve en veilige sportcultuur. Iedereen verdient een eerlijke kans in de sport. We eisen van clubs actieve aandacht voor anti-discriminatie en (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. We pleiten voor een gelijkwaardige behandeling en evenredige faciliteiten voor vrouwen- en parasport. De ambitie om de Special Olympics naar Utrecht te halen, onderstreept onze inzet voor een volledig inclusieve sportwereld.
We investeren in voldoende en toekomstbestendige sportvoorzieningen. We stimuleren de aanleg van laagdrempelige beweegtoestellen in de buurt. Om aan de vraag te voldoen, investeren we zo snel mogelijk in een nieuw zwembad en verhogen we de huurtarieven van bestaande sportlocaties niet. Daarnaast maken we onze sportvelden klaar voor de toekomst, bijvoorbeeld met warmte-koudeopslag onder kunstgrasvelden om hittestress tegen te gaan.
Zwemles wordt weer een vast en toegankelijk onderdeel van het opgroeien in Utrecht. Goed kunnen zwemmen is van levensbelang. We stimuleren dat zwemles weer aan scholen wordt gekoppeld als onderdeel van het bewegingsonderwijs en lobbyen in Den Haag om schoolzwemmen opnieuw te subsidiëren. We zorgen voor voldoende opgeleide instructeurs en werken samen met buurgemeenten om wachtlijsten weg te werken.
We gaan slimmer en efficiënter om met onze waardevolle sportlocaties. We koesteren de diversiteit aan sporten in onze stad en behouden unieke voorzieningen zoals de schaatsbaan en de cricket- en honkbalvelden. Tegelijkertijd zorgen we dat er geen velden onnodig leegstaan, bijvoorbeeld door met voetbalclubs in gesprek te gaan over het gebruik op zondag en door sportvelden en -zalen multifunctioneel in te richten.
Zorg en ondersteuning in de wijk
Je gezondheid en zelfs je levensverwachting in Utrecht hangen nog te vaak af van je postcode, je inkomen of je achtergrond. In wijken als Overvecht en Kanaleneiland leven mensen gemiddeld korter en in slechtere gezondheid. Dat is onacceptabel. Wij kiezen voor een aanpak die verder gaat dan symptoombestrijding en die deze ongelijkheid bij de wortel aanpakt. Dat doen we door te investeren in een sterk sociaal netwerk in elke wijk, met zorg en ondersteuning die voor iedereen toegankelijk, begrijpelijk en passend is. De hulp moet naar de mensen toe komen, niet andersom.
We bouwen aan sterke en herkenbare buurtteams in elke wijk. Samen met alle partners in de stad zorgen we voor een stevige formatie. Succesvolle pilots als ‘Samen Welkom’, waarbij je direct naar de juiste hulp wordt geleid, breiden we uit naar heel Utrecht.
We investeren in de sociale basis via buurthuizen en bibliotheken in de wijk. Deze plekken krijgen structurele financiering om hun sleutelrol te kunnen vervullen. Ze gaan een actievere rol spelen in het aanbieden van laagdrempelige opvoedingshulp en het organiseren van verbindende activiteiten voor jong en oud.
We vergroten de rol van ervaringsdeskundigen in de zorg. We zorgen dat de unieke kennis van ervaringsdeskundigen een vaste plek krijgt binnen de buurtteams, bijvoorbeeld via focusgroepen, en stimuleren een inclusieve en diverse werving.
We verbeteren de ondersteuning voor mantelzorgers en zorgprofessionals. We investeren in goede arbeidsvoorwaarden en minder administratieve lasten voor professionals. Voor mantelzorgers zorgen we voor meer waardering en hulp, bijvoorbeeld via sociaal makelaars en het stimuleren van onderlinge ontmoetingsplekken.
We garanderen de toegankelijkheid van de huisarts in elke wijk. De gemeente gaat zich actief inzetten voor de huisvesting van huisartsen en onderzoekt welke rol we richting zorgverzekeraars kunnen spelen om bestaande praktijken te ondersteunen.
We pakken de lage vaccinatiegraad wijkgericht aan. De vaccinatiegraad in wijken als Overvecht en Kanaleneiland is zorgwekkend laag. Met een proactieve en laagdrempelige aanpak, in samenwerking met sleutelfiguren in de wijk, gaan we hier gericht verbetering in brengen. We zetten daarbij in op training van zorgverleners en informeren via storytelling.
We zetten ons in voor betere vrouwengezondheid, in Utrecht en landelijk. We dringen in Den Haag aan op een nationale strategie voor vrouwengezondheid. Hier in Utrecht nemen we genderverschillen standaard mee in ons gezondheidsbeleid en onderzoek, en zorgen we voor aandacht voor specifieke aandoeningen zoals PMDD.
We garanderen de toekomst van transzorg in Utrecht met structurele financiering. De zorg voor transgender personen is cruciale zorg. We zetten de tijdelijke financiering om in een vaste, structurele bijdrage. Dit biedt zekerheid aan zowel de zorgverleners als de mensen die deze zorg nodig hebben.
We verkorten de wachttijden voor Wmo-ondersteuning met een slimme, brede aanpak. De wachttijden voor bijvoorbeeld hulp in het huishouden of een woningaanpassing zijn nu te lang. Dit lossen we niet op met één simpele maatregel, maar door drie dingen tegelijk aan te pakken: we gaan de personeelstekorten in de zorg tegen via leer-werkprojecten, we versnellen de bouw van geschikte woningen voor ouderen, en we versimpelen en versnellen het bureaucratische proces van aanvraag tot goedkeuring voor mensen met een beperking.
Onafhankelijke cliëntondersteuning is een recht voor iedereen met een hulpvraag. We zorgen dat onafhankelijke cliëntondersteuning voldoende middelen heeft en dat iedereen die een Wmo-indicatie aanvraagt, proactief op dit recht wordt gewezen.
We zorgen dat niemand tussen wal en schip valt bij gecombineerde zorgvragen. We vragen huisartsen, GGZ en (jeugd)buurtteams om actief toe te zien op de aansluiting tussen de verschillende zorgwetten (Wmo, WLZ, ZVW) en cliënten hierover proactief te informeren.
We willen transparantie over de budgetten en middelen van partners. Volt wil zorg minder interessant maken voor investeringsmaatschappijen door te beperken op winstuitkering. We willen als gemeente transparantie van samenwerkingspartners over eigendomsstructuren en verwerken dit in tenders. We gaan via de tenders ook beter toezicht houden op de kwaliteit van zorg die we inkopen.
We blijven in Den Haag vechten voor structurele financiering van de zorg. De Wmo is nu afhankelijk van tijdelijke rijksmiddelen die vanaf 2026 afnemen. Dit is onhoudbaar. We ondersteunen de gemeentelijke lobby voor meer en structureel geld vanuit het Rijk.
Mentale gezondheid
Onze mentale gezondheid staat onder druk. De stress van geldzorgen, de onzekerheid op de woningmarkt en de constante prestatiedruk eisen hun tol. Wij geloven dat het anders kan: een stad die je niet mentaal uitput, maar juist versterkt. Daarom pakken we de maatschappelijke oorzaken van mentale problemen aan. Maar laten we eerlijk zijn: mentale problemen zullen ook blijven bestaan. Daarom maken we het normaal om over je mentale gezondheid te praten, zetten we in op preventie, en bieden we professionele en toegankelijke hulp voor iedereen die dat nodig heeft.
We zorgen voor een slimme ketenaanpak die je van de juiste hulp voorziet. Door initiatieven zoals samen welkom komen mensen sneller bij de hulp die bij hen past. Verder zorgen we er als stad voor dat de randvoorwaarden voor mentale stabiliteit op peil zijn. Zoals voldoende groen, mogelijkheid tot sporten voor iedereen, bestaanszekerheid en stimuleren initiatieven om het mentaal welbevinden van inwoners te bevorderen.
We doorbreken het stigma, zodat praten over je mentale gezondheid normaal wordt. Schaamte en vooroordelen zorgen er nu vaak voor dat mensen te laat hulp zoeken. We zetten ons in om dit taboe te doorbreken, door online en offline communities met ervaringsdeskundigen te versterken en door gerichte campagnes te blijven voeren.
We ontwikkelen Utrechts beleid om zelfdoding tegen te gaan. Op dit moment zijn er 2,5 keer meer suïcides dan verkeersdoden. We brengen in kaart wat de situatie in Utrecht is, en stellen een concreet actieplan op in samenwerking met onder andere de GGD, sleutelfiguren en huisartsen.
We introduceren de psycholance voor de juiste zorg bij een acute crisis. Mensen in een psychische crisis hebben specialistische zorg nodig, geen politiecel. De psycholance, een prikkelarm voertuig met een GGZ-team, biedt passende hulp. Belangrijk is dat deze er is voor iedereen in crisis, ook voor mensen zonder bestaande diagnose.
We zetten vol in op laagdrempelige steun voor jongeren. Driekwart van de psychische aandoeningen openbaart zich voor het 25e levensjaar. Daarom zorgen we, in samenwerking met scholen, jongerenwerk en buurthuizen, voor een veilige omgeving en makkelijk vindbare hulp die aansluit bij de belevingswereld van jongeren.
We zorgen voor passende en laagdrempelige steun voor groepen die extra kwetsbaar zijn. We erkennen dat mentale problemen jongeren, vrouwen, LHBTIQ+’ers en nieuwkomers anders of vaker kunnen raken. Dit vraagt om maatwerk, bijvoorbeeld door de kennis bij zorgprofessionals over deze groepen en hun specifieke problemen te verbeteren.
Beleid over mentale gezondheid maken we samen met de stad. We richten een vaste ‘participatietafel’ in waar we beleid testen, evalueren en monitoren met inwoners en ervaringsdeskundigen. Zo borgen we dat onze aanpak ook in de praktijk werkt.
We kijken naar succesvolle Europese voorbeelden om eenzaamheid te bestrijden. We hoeven niet alles zelf uit te vinden. We onderzoeken actief welke bewezen succesvolle programma’s uit andere landen we in Utrecht kunnen toepassen, zoals het Finse ‘Circle of Friends’ programma tegen eenzaamheid onder ouderen.
Toekomstbestendige jeugdzorg
Het jeugdzorgstelsel in Nederland is ziek. De budgetten staan al jaren in het rood, maar belangrijker nog: onze jongeren en hun gezinnen krijgen niet de hulp die ze verdienen.
Daarom strijden we in Den Haag voor een forse verhoging van het gemeentefonds. Tegelijkertijd omarmen we hier in Utrecht de landelijke hervormingsagenda en zetten we vol in op een andere aanpak. De focus moet verschuiven van zware, dure zorg achteraf naar preventieve hulp vooraf. Hulp die niet in een anoniem kantoor plaatsvindt, maar dicht bij huis, in de vertrouwde omgeving van het gezin en de school.
We breiden de succesvolle aanpak van ‘Oké Overvecht’ uit over de hele stad. We beginnen in Kanaleneiland en rollen het daarna verder uit. Dit laagdrempelige Ouder en Kind informatiecentrum, waar je terechtkunt met alle vragen over opgroeien en opvoeden, wordt een vast onderdeel in elke wijk.
We zorgen voor zichtbaar en benaderbaar jongerenwerk in elke wijk en op elke school. Jongeren moeten makkelijk bij een vertrouwenspersoon terechtkunnen. Daarom zorgen we dat er in elke wijk en op alle scholen zichtbaar jongerenwerk aanwezig is. Op scholen waar de nood het hoogst is, zorgen we bovendien voor specialistische (ortho)pedagogische hulp.
Alles is erop gericht om te voorkomen dat kinderen uit huis worden geplaatst. Een kind groeit het beste thuis op. We zetten maximaal in op preventie in de wijk. Als er toch meer hulp nodig is, werken we met vaste gezinscasewerkers (EVU-teams) die alle expertise rondom het gezin organiseren. Zo krijgt een gezin één vast gezicht en wordt het niet langer van het kastje naar de muur gestuurd
We versterken de inspraak en onafhankelijke ondersteuning voor jongeren en ouders. De stem van degenen om wie het gaat, is cruciaal. We richten een vaste ‘praattafel’ in voor inspraak en zorgen dat onafhankelijke cliëntondersteuning voor iedereen in de jeugdzorg beschikbaar is.
We schaffen de harde leeftijdsgrens van 18 jaar af voor kwetsbare jongeren. Een jongere is niet op zijn achttiende verjaardag ineens zelfredzaam. Om te voorkomen dat kwetsbare jongeren dakloos worden, pleiten we voor een ‘zachte landing’ door de begeleiding waar nodig te verlengen tot 21 of zelfs 23 jaar.
We garanderen toegang tot onafhankelijke juridische hulp voor ouders. De samenwerking tussen jeugdzorgorganisaties en kinderrechters kan voor ouders soms voelen als een gesloten front. Wanneer ouders dit ervaren, zorgt de gemeente voor een actieve doorverwijzing naar het Juridisch Loket of andere onafhankelijke juridische adviseurs. We zorgen voor goed toezicht op de kwaliteit van de jeugdhulp die we financieren. We onderzoeken actief de certificering van de jeugdhulp professionals en zijn alert op mogelijke diplomafraude.
Innovatie in de zorg
De vraag naar zorg stijgt, terwijl er steeds minder mensen zijn om die zorg te bieden. Innovatie is daarom geen luxe, maar pure noodzaak om de zorg in de toekomst goed, betaalbaar en toegankelijk te houden. Tegelijkertijd is innovatie geen doel op zich. We omarmen het alleen als het bijdraagt aan betere zorg voor jou en de zorgprofessional. Daarbij is innovatie meer dan alleen apps en robots. Als we de zorg beter kunnen organiseren zodat een verpleegkundige minder tijd kwijt is aan administratie, heeft dat vaak onze voorkeur boven een technologische oplossing die dat werk overneemt.
We stimuleren slimme digitale zorg, met de garantie dat niemand wordt buitengesloten. We helpen partners in de stad met het implementeren van innovaties wanneer de wens er is. Voorwaarde is dat deze oplossingen voor iedereen toegankelijk zijn. We eisen dat de ‘Checklist 4x toegang’ van Pharos wordt doorlopen en dat minder digitaal vaardige Utrechters altijd worden betrokken bij de ontwikkeling, zodat we de digitale kloof verkleinen in plaats van vergroten.
We ontwikkelen één overzichtelijk digitaal platform dat je de weg wijst in de Utrechtse zorg. Het landschap van zorg- en welzijnsorganisaties is nu te versnipperd. We willen één digitaal startpunt waar je eenvoudig de juiste, beschikbare hulp in de stad kunt vinden, eventueel op basis van je voorkeuren, locatie of zorgverzekering.
We richten een stedelijke zorg innovatiehub op om samen te werken aan slimme oplossingen. Naar succesvol Europees voorbeeld creëren we een plek waar zorgaanbieders, start-ups, studenten, onderzoekers en de gemeente samenwerken. Cruciaal is dat zorggebruikers en -professionals vanaf het begin meebepalen aan welke innovaties behoefte is, zodat nieuwe toepassingen ook echt aansluiten bij de praktijk.