Het onderwijs in Utrecht

Goed onderwijs is de meest waardevolle investering die we kunnen doen. Het is de sleutel tot een gelijke start, de motor van persoonlijke ontwikkeling en de basis voor een sterke, verbonden samenleving. Onze visie is gebaseerd op vertrouwen: vertrouwen in de professionaliteit van de leraar, in de nieuwsgierigheid van het kind en in de ambitie van elke student.

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor huisvesting, leerplicht, vroeg- en voorschoolse educatie, leerlingenvervoer en onderwijs voor nieuwkomers. Daarnaast kunnen we proberen een cultuur te creëren, waarin naar school gaan door iedereen positief wordt gewaardeerd.

In een steeds complexere wereld is het onze plicht om te zorgen voor een stevig fundament. We bereiden kinderen en jongeren voor om kritische, sociale en veerkrachtige burgers te worden. Dat begint met een uitstekende basis in taal, rekenen en digitale vaardigheden, maar het gaat verder dan dat. Het gaat om het creëren van een omgeving waarin je mag ontdekken wie je bent, waarin je talenten worden gezien en waarin de route die je kiest – of dat nu via het mbo, hbo of de universiteit is – evenveel wordt gewaardeerd.

Daarom investeren we in de mensen die het verschil maken: onze docenten. We zorgen voor een goede en veilige start voor de allerkleinsten in de kinderopvang. We bouwen aan een basisschool en middelbare school waar elk talent telt. We strijden voor de vanzelfsprekende gelijkwaardigheid van het mbo. En we zorgen dat Utrecht de stad is waar studenten zich thuis voelen en kunnen bloeien. Zo bouwen we aan een stad waar je achtergrond niet je toekomst bepaalt, maar waar onderwijs voor iedereen de deuren opent.

Een goede start voor ieder kind

Goede kinderopvang is geen luxe of ‘oppas’, maar een cruciale investering in de toekomst van een kind én in de economische zelfstandigheid van ouders. Wij willen daarom brede en laagdrempelige toegang tot de kinderopvang en voorschool. Zo krijgt elk kind, ongeacht de achtergrond, de kans op een gelijke start en kan elke ouder volwaardig meedoen.

We streven ernaar dat elk kind vanaf twee jaar naar de voorschool kan. Onze ambitie is dat ieder kind vanaf twee jaar minimaal drie dagen per week een plek heeft op de voorschool, het liefst op dezelfde locatie als de toekomstige basisschool. Zolang er schaarste is, krijgen kinderen met een voorschool-indicatie voorrang.
Het gesprek over een voorschool-indicatie wordt een moment van brede ondersteuning. Als ouders op het consultatiebureau in gesprek gaan over een plek op de voorschool, kijken we direct verder. We gebruiken dat contactmoment om proactief te vragen of we als gemeente ook op andere vlakken kunnen helpen, bijvoorbeeld met taallessen of financiële ondersteuning via De Geldzaak.
De gemeente neemt de regie om te zorgen voor voldoende kinderopvangplekken. We zetten ons maximaal in om te garanderen dat elk jong kind een plek kan krijgen. We zorgen voor voldoende beschikbare ruimte, bij voorkeur in of vlakbij schoolgebouwen. Richting de kinderopvangsector maken we duidelijk dat eerlijke en transparante wachtlijsten de norm zijn.

Solide basis voor de toekomst

Goed onderwijs begint met een solide basis en de overtuiging dat elk talent telt. Wij investeren daarom in veilige en gezonde schoolgebouwen. We stappen af van het denken in ‘hoger’ en ‘lager’ onderwijs en bouwen aan een systeem waarin leerlingen langer samen optrekken en op hun eigen manier kunnen uitblinken. Onze aandacht gaat daarbij niet alleen uit naar scholen in achterstandswijken, maar juist ook naar de scholen met een gemengde groep leerlingen. Zo zorgen we dat elke school de middelen heeft om elk kind de aandacht te geven die het verdient.

We geven extra ondersteuning aan scholen met een gemengde leerlingenpopulatie. Scholen met een grote achterstand krijgen vaak al veel hulp. Juist de ‘midden-scholen’ vallen nu vaak tussen wal en schip. Wij zorgen dat zij de ondersteuning krijgen die nodig is om goed om te gaan met de diversiteit in de klas.
We zorgen voor gezonde, toegankelijke en duurzame schoolgebouwen in elke wijk. We investeren in nieuwbouw en renovatie met een specifieke focus op de spreiding van onderwijstypes. Zo zorgen we dat je vanuit Leidsche Rijn minder ver hoeft te reizen voor voortgezet speciaal onderwijs (vso) en vanuit Overvecht voor havo of vwo.
We staan voor sterk openbaar onderwijs en een veilige, inclusieve cultuur op elke school. De gemeente heeft de plicht te zorgen voor voldoende openbaar onderwijs; dé plek waar kinderen met verschillende achtergronden elkaar vanzelfsprekend ontmoeten. Daarnaast stimuleren we op alle Utrechtse scholen een cultuur waarin verschillen normaal zijn en iedere leerling zich veilig en geaccepteerd voelt. Scholen zijn plekken voor ontmoeting, voor zowel kinderen als ouders.
De vrijwillige ouderbijdrage komt direct ten goede aan de eigen school. Volt is geen voorstander van het plan om deze bijdragen in een centraal fonds te storten. De directe koppeling versterkt de betrokkenheid van ouders. De gemeente ziet erop toe dat de bijdrage voor iedereen en altijd écht vrijwillig blijft.
Taal, rekenen en digitale geletterdheid vormen het fundament. Een goede start in deze kernvaardigheden is de beste garantie voor een succesvolle toekomst. Digitale hulpmiddelen zijn daarbij ondersteunend, maar de persoonlijke band tussen leraar en leerling staat voor ons altijd voorop.
We stoppen met het denigrerende onderscheid tussen ‘hoger’ en ‘lager’ onderwijs. Er bestaat geen ‘opstroom’ of ‘afstroom’; er zijn verschillende routes om je talenten te ontwikkelen. We gebruiken geen taal meer die de ene route als beter bestempelt dan de andere.
We steunen initiatieven voor gratis en gezonde schoollunches. Leren op een lege maag kan niet. Een gezonde lunch op school draagt bij aan betere schoolprestaties en leert kinderen hoe lekker en belangrijk goede voeding is.
We stimuleren techniekonderwijs op de basisschool. We zorgen voor meer mogelijkheden voor scholen om kinderen al op jonge leeftijd op een leuke manier in aanraking te laten komen met techniek, bijvoorbeeld via gastlessen of technische schooluitjes.

Goed voor onze docenten, goed voor onze kinderen

Het lerarentekort leidt elke dag tot gemiste kansen in de klas en gestreste teams op onze scholen. Goed onderwijs valt of staat met de mensen die het geven. Daarom zetten we het succesvolle programma ‘Utrecht Leert’ niet alleen door, maar versterken we het ook. We koesteren onze docenten, nemen hen serieus en investeren in een werkklimaat waarin zij met plezier hun cruciale werk kunnen doen.

We dichten het ‘lerarenlek’ door te investeren in het behoud van onze docenten. De focus ligt niet alleen op het werven van nieuwe aanwas, maar vooral op het behoud van de professionals die we hebben. Te veel goede leraren verlaten het vak. We zetten daarom vol in op het aanpakken van de redenen waarom zij stoppen, zoals werkdruk en gebrek aan autonomie.
We blijven docenten voorrang geven bij het vinden van een betaalbare woning. Het lerarentekort kunnen we niet oplossen als een leraar geen huis kan vinden in de stad waar hij of zij lesgeeft. We zetten de regeling voort die docenten voorrang geeft op specifieke sociale huur- en middenhuurwoningen.
Beleid voor docenten maken we met docenten. Niemand weet beter waar de knelpunten zitten dan de mensen voor de klas. We betrekken hen daarom actief en structureel bij het ontwikkelen van oplossingen voor de hoge werkdruk en andere problemen in het onderwijs.
We investeren in goed schoolleiderschap, omdat een goede leider docenten laat bloeien. Daarom komt er binnen het programma ‘Utrecht Leert’ meer aandacht voor de cruciale rol van de schoolleider. We investeren in hun opleiding en ondersteuning om een positieve en veilige werkomgeving op elke school te garanderen.

Gelijkwaardigheid en trots voor het mbo

Gelijkwaardigheid voor mbo-studenten is geen gunst, maar een recht en een absolute noodzaak voor onze stad. Wij zijn er trots op dat Utrecht hierin al stappen zet en bouwt daarop voort. Mbo’ers zijn volwaardige studenten. Je achternaam mag nooit bepalen hoe makkelijk je een stageplek vindt. En de cruciale bijdrage die mbo’ers leveren aan de stad, verdient onze actieve waardering.

Mbo-studenten zijn studenten, punt. We zetten ons onverminderd in om alle drempels voor mbo-studenten weg te nemen bij studentenverenigingen, introductieweken en in de horeca. Dat een cultuurverandering tijd kost en de instroom in het begin misschien beperkt is, is voor ons geen reden om op te geven.
We waarderen de eigen, unieke cultuur van het mbo. Echte gelijkwaardigheid betekent niet dat mbo-studenten alleen maar moeten aanhaken bij de tradities van het hbo en wo. We ondersteunen en waarderen juist ook de eigen cultuur, evenementen en activiteiten die passen bij het mbo.
We bestrijden stagediscriminatie. We steunen mbo-instellingen en de SBB (Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven) in hun aanpak van discriminerende stagebedrijven. We stimuleren scholen om meldingen serieus op te pakken en de SBB om de erkenning van bedrijven die discrimineren, in te trekken. We bouwen verder aan het netwerk Utrecht Divers & Inclusief, waar we een brede coalitie van werkgevers samenbrengen die stagediscriminatie willen stoppen.
Iedere student heeft recht op een stage met een eerlijke vergoeding. Als gemeente geven wij hierin zelf het goede voorbeeld door al onze stagiairs een eerlijke vergoeding te betalen.

Een stad van en voor studenten

Utrecht is in hart en nieren een studentenstad. Veel van ons zijn hier ooit als student komen wonen en nooit meer weggegaan. Studenten leveren een onmisbare bijdrage aan de levendige, jonge en creatieve cultuur van onze stad. Daarom nemen wij als gemeente onze verantwoordelijkheid: we zorgen voor voldoende betaalbare woningen en rustige studieplekken, en we zetten ons in voor een Science Park waar het niet alleen goed studeren is, maar ook prettig leven.

We bouwen de woningen waar studenten echt op zitten te wachten: kamers. De meeste studenten wonen het liefst samen met anderen. Dat is gezelliger en goedkoper. Daarom zetten we bij de bouw van studentenwoningen primair in op kamers in gedeelde huizen, en in mindere mate op zelfstandige studio’s.
We beschermen het recht om zelf je huisgenoten te kiezen. Wat ons betreft is hospiteren een waardevolle traditie. Het recht om zelf te bepalen wie je in je huis laat wonen, is belangrijk. Experimenten die dit recht beperken, steunen wij niet.
We zorgen voor voldoende gratis en rustige studieplekken in de hele stad. Niet iedereen kan thuis in alle rust studeren. De gemeente garandeert daarom voldoende vrij toegankelijke studieplekken, bijvoorbeeld in de verschillende vestigingen van de bibliotheek en in buurthuizen.
We transformeren het Science Park van een werklocatie naar een levendige campus. Samen met de universiteit en hogeschool pakken we door. We zorgen voor meer groen, meer ontmoetingsplekken op de begane grond en we maken het makkelijker om een studentenkroeg of andere voorziening te openen.
We zetten in op een snelle, betere supermarkt op het Science Park én een definitieve oplossing ernaast. Studenten op het Science Park moeten gewoon dichtbij hun boodschappen kunnen doen. Daarom blijven we de druk opvoeren voor een volwaardige supermarkt op de campus zelf. Tegelijkertijd kiezen we voor een realistische oplossing voor de lange termijn: we maken vaart met de komst van een nieuwe supermarkt in het nabijgelegen Archimedeskwartier. Ook al duurt dit waarschijnlijk tot na 2030, het is een plan waar wij als gemeente zelf achter het stuur zitten. Vanzelfsprekend knappen we de fietsroute ernaartoe op, zodat deze dag en nacht veilig en comfortabel is.