Onze reactie op het coalitieakkoord: Klimaat
Het nieuwe regeerakkoord houdt vast aan de combinatie van klimaatbeleid en groene groei. Dat klinkt hoopvol en op papier blijven de klimaatdoelen overeind. Maar wie beter kijkt, ziet een ongemakkelijke waarheid. De urgentie wordt erkend, maar echte keuzes worden opnieuw uitgesteld.
Technologie en innovatie als belofte, uitstel als risico
Het akkoord leunt sterk op technologische oplossingen. Kernenergie, waterstof en CO₂-opslag (CCS) krijgen een hoofdrol. Volt omarmt deze inzet op innovatie. We geloven dat investeren in groene technologie niet alleen klimaatwinst oplevert, maar ook economische kansen creëert. Wie nu investeert in de groene economie, bouwt aan de welvaart van morgen. Juist daarom is tempo cruciaal. Maar hier wringt het wel. Kernenergie kan op de lange termijn een belangrijke rol spelen en Volt is daar voorstander van, maar vier nieuwe kerncentrales bouwen kost 10 tot 15 jaar. Het kabinet geeft zelf al toe dat het 2030 doel "lastig" wordt. Tegelijkertijd blijven nieuwe, aanvullende maatregelen uit. Oud beleid wordt voortgezet, een paar knelpunten worden opgelost, maar een echte inhaalstrategie ontbreekt.
"We gaan er alles aan doen," zegt het akkoord. Alleen: wat is 'alles'? Zonder concrete stappen blijft het bij mooie woorden, zijn de daden onzichtbaar en tikt de klok verder.
Netcongestie serieus aangepakt
Het akkoord bevat ook lichtpunten. Netcongestie wordt serieus aangepakt: een crisiswet, versnelde netuitbreiding en slimmer gebruik van het elektriciteitsnet. De coalitie erkent dat marktwerking alleen onvoldoende is. Die erkenning is realistisch en hard nodig, want zonder uitbreiding van het net kunnen windparken en zonnepanelen hun energie niet kwijt.
Ook het Nationaal Isolatie Offensief is goed nieuws: minder energieverbruik betekent lagere energierekeningen en minder vraag naar elektriciteit. De extra aandacht voor wijken met energiearmoede maakt dit beleid ook sociaal rechtvaardig. De voortzetting van SDE++ en de inzet op 40 GW wind op zee via Contracts for Difference bouwen voort op bewezen instrumenten. Deze maatregelen zijn waardevol, maar ze compenseren niet het gebrek aan urgentie elders. Netuitbreiding en isolatie zijn voorwaarden voor de energietransitie, geen vervanging voor emissiebeleid. En juist daar laat het akkoord steken vallen.
Afschaffen CO₂-heffing
Tegelijkertijd wordt een cruciale pijler onder het klimaatbeleid weggehaald: de nationale CO₂-heffing voor de industrie verdwijnt. Daarmee verschuift het principe van 'vervuiler betaalt' naar 'vervuiler krijgt subsidie'.
In plaats van een duidelijke financiële prikkel om snel te verduurzamen, kiest het kabinet voor maatwerkafspraken en subsidies. Dat is een veel zachter sturingsinstrument. Maatwerkafspraken zijn 'deals' die de overheid met grote industrie onderhandelt in de hoop dat zij verduurzamen. De praktijk laat zien dat dit weinig oplevert. Recente deals, zoals bij Tata Steel, roepen juist vragen op over de daadwerkelijke klimaatwinst.
Gedragsverandering, circulaire economie en het afbouwen van vervuilende productie blijven onderbelicht. De pijn wordt (weer) vooruitgeschoven.
Industrie behouden, maar tegen welke prijs?
De kern van het probleem zit in een onopgeloste spanning. Het kabinet wil energie-intensieve industrie behouden door stroom goedkoper te maken en prikkels voor verduurzaming afbouwen. Tegelijkertijd moet diezelfde industrie verduurzamen, maar dan via vrijblijvende afspraken. Dat valt niet met elkaar te rijmen.
Als verduurzamen niet langer financieel urgent is, waarom zou een bedrijf dan snelheid maken? De kernvraag wordt ontweken: zijn we bereid afscheid te nemen van sectoren die niet snel genoeg verduurzamen en de groene industrieën van de toekomst te omarmen? Door die keuze níet te maken, blijven we pleisters plakken op een fossiel systeem. Een pleister op een gapende wond.
Waarom dit een Europees probleem is
Deze spanning laat zien waarom sterk Europees klimaatbeleid onmisbaar is. Als Nederland de CO₂-heffing afschaft, ontstaat druk op andere landen om hetzelfde te doen. Het resultaat: een race to the bottom waarbij ieder land de eisen verlaagt en uiteindelijk iedereen verliest. Behalve de vervuiler die ons tegen elkaar uitspeelt.
Een sterk Europees beleid voorkomt dit. Met gemeenschappelijke regels zoals het ETS creëer je een gelijk speelveld en kun je tegelijkertijd bedrijven ondersteunen én burgers beschermen via een Sociaal Klimaatfonds. Het regeerakkoord kiest voor nationale kortetermijnoplossingen en maakt het probleem daarmee alleen maar groter.
De visie van Volt: durven kiezen voor de toekomst
Volt ziet dat dit regeerakkoord belangrijke bouwstenen bevat: netcongestie, isolatie, hernieuwbare energie. Maar het mist de moed om de échte transitie te maken. Klimaatbeleid vraagt om heldere politieke keuzes: Welke industrie willen we? Volt kiest voor sectoren die passen bij een klimaatneutrale economie: groene waterstof, circulaire materialen, hernieuwbare energie. Oude, vervuilende sectoren die niet snel genoeg verduurzamen moeten afgebouwd worden, hoe moeilijk die keuze ook is. Hoe snel moet het? We moeten voor 2030 grote stappen zetten. Dat betekent niet alleen investeren in technologie die over 15 jaar klaar is, maar nu al maatregelen nemen die direct werken. Wie betaalt de rekening? De vervuiler betaalt, de burger beschermd. Daarom is de CO₂-heffing beter dan subsidies zonder voorwaarden. Sociaal beleid moet hand in hand gaan met emissiereductie.
Zonder deze keuzes blijven de doelen uit zicht. In een klimaatcrisis moeten we investeren in de economie van morgen, niet krampachtig vasthouden aan de industrie van gisteren.