Historische stemming in de Eerste Kamer over de asielwetten

De novelle, waarin de strafbaarstelling van mensen zonder verblijfsvergunning was opgenomen, is met een verschil van slechts één stem verworpen. Dat is goed nieuws: hiermee is het strafbaar stellen van mensen zonder verblijfsstatus van de baan.

Door het wegstemmen van de novelle konden CDA en SGP uiteindelijk ook niet meer instemmen met de asielnoodmaatregelenwet, die daarmee eveneens is verworpen. Dat is een belangrijk resultaat.

Bij dezelfde stemming is de wet tweestatusstelsel wel aangenomen, en dat is zorgelijk. De Eerste Kamer hoort wetgeving te toetsen op kwaliteit, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Juist op die punten bestaan er grote zorgen bij deze wet en toch is de wet wél aangenomen.

Grote zorgen over het tweestatusstelsel

Met de aangenomen wet worden er twee verschillende verblijfsstatussen ingevoerd, met verschillende rechten. Deze wet scoort op meerdere punten een dikke onvoldoende.

Uitvoerbaarheid:
De IND krijgt meer werk door complexere procedures en extra beoordelingen. De belofte van snellere asielprocedures wordt daarmee niet waargemaakt. Integendeel: de druk op de uitvoering neemt toe.

Meer juridische procedures:
Het onderscheid tussen statussen leidt ertoe dat mensen gaan procederen om van de ene naar de andere status te komen. Dit is geen aanname, dit zagen we ook in het verleden toen Nederland eerder een tweestatusstelsel kende.

Kwaliteit van wetgeving:
Met het Europese migratiepact in aantocht worden veel asielregels al aangescherpt. Nederland kiest ervoor om daar nog extra nationale eisen bovenop te leggen. Dat maakt het systeem complexer en juridisch kwetsbaarder. 

Bovendien heeft België bij het Europees hof van justitie vragen gesteld over de juridische houdbaarheid van een vergelijkbare wet die belemmeringen oplegt aan gezinshereniging. De regering wilde de uitspraak van het hof niet afwachten en hierdoor is de aangenomen wet mogelijk in strijd met het Unierecht.

Gevolgen voor gezinnen

Deze wet heeft grote gevolgen voor gezinshereniging. Vluchtelingen krijgen te maken met strengere voorwaarden en langere wachttijden, waardoor gezinnen langer, of soms zelfs permanent, gescheiden blijven. Voor lhbtiq+-vluchtelingen is dit extra schrijnend, omdat zij hun partner vaak niet kunnen laten nareizen omdat zij in hun land van herkomst niet konden trouwen.

Vooruitblik

Met het Europese migratiepact op komst wordt het asielbeleid de komende jaren verder aangescherpt. Juist daarom is het zorgelijk dat Nederland nu al kiest voor een zwaardere nationale invulling dan strikt noodzakelijk is.

Conclusie

Het verwerpen van de strafbaarstelling is een belangrijk en bijzonder resultaat, zeker gezien hoe spannend de stemming was. Tegelijkertijd blijven de zorgen groot.

Niet alleen over de inhoud van het tweestatusstelsel, maar ook over hoe de Eerste Kamer haar rol als toetsende Kamer invult.

Wij blijven ons in de Eerste Kamer inzetten voor menselijk asielbeleid dat werkt. En voor een toetsing op wetgeving zoals dat past bij de rol van de Eerste Kamer.