Terugblik op het debat over de regeringsverklaring in de Eerste Kamer

Ik heb daar namens onze Eerste Kamerfractie stevig ingezet op de rol van Europa en de toekomst die automatisch verbonden is aan die van Nederland. Ik benadrukte tijdens het debat dat economische groei, energiezekerheid, technologie en de bescherming van onze rechtsstaat allemaal op Europees niveau worden bepaald. De grote vraag voor ons aan de regering was dan ook: hoe gaat Nederland daaraan bijdragen in de komende tijd? 

Europese solidariteitsbijdrage: kabinet afwachtend

Onze energiezekerheid staat momenteel onder grote druk door de oorlogen in het Midden-Oosten. Daarom pleitte ik voor een Europese solidariteitsbijdrage van energiebedrijven die profiteren van de energiecrisis. Met het geld dat dit oplevert zouden we steun kunnen geven aan kwetsbare huishoudens die straks hun energierekening niet meer kunnen betalen. Landen als Duitsland, Italië, Spanje, Portugal en Oostenrijk hebben de Europese Commissie al opgeroepen om zo’n bijdrage in te voeren. Ik heb de premier gevraagd om zich hierbij aan te sluiten.

Het kabinet gaf aan eerst de reactie van de Europese Commissie af te willen wachten en zich voorlopig niet bij deze oproep aan te sluiten. Dit is een gemiste kans. Om de Europese Unie te versterken, moeten we juist samen optrekken met andere lidstaten. 

Belangrijke toezegging: geen extra fossiele investeringen

Een belangrijk resultaat van het debat is dat de premier heeft toegezegd dat er geen nieuwe investeringen zullen worden gedaan in fossiele energie, ook niet in tijden van energiecrisis. Dit is een cruciale stap om de energietransitie niet te vertragen maar te versnellen.

Zoals ik tijdens mijn bijdrage benadrukte: “Juist in een energiecrisis moet je investeren in de energie van de toekomst, niet teruggrijpen naar het verleden.”

Kritische vragen over mensenrechten en internationale rechtsorde

Tijdens het debat stelde ik ook kritische vragen over de houding van het kabinet ten aanzien van de oorlogen in het Midden-Oosten. Ik wees op het grote aantal burgerslachtoffers in Libanon en Iran en de genocide in Gaza en vroeg om een duidelijkere veroordeling van schendingen van het internationaal recht door Israel en de Verenigde Staten.

Daarbij verwees ik naar artikel 90 van de Nederlandse Grondwet, waarin is vastgelegd dat Nederland zich moet inzetten voor de bevordering van de internationale rechtsorde en het voorkomen van genocide. Wat ons betreft houdt de minister-president zich hierin veel te afzijdig, hij wilde in het debat geen enkel standpunt innemen over de manier waarop er oorlog wordt gevoerd]. Ik heb de premier hierop aangesproken en hem gevraagd om altijd actief te gaan staan voor het internationaal humanitair oorlogsrecht, de ontwikkelingssamenwerking en de mensenrechten. 

Europa moet leidend zijn

Het debat bevestigde maar weer eens dat de grote uitdagingen van deze tijd – van klimaat en energie tot technologie en geopolitiek – alleen in Europees verband kunnen worden aangepakt.

Zoals ik in mijn bijdrage al zei: de vraag is niet alleen wat dit kabinet voor Nederland wil doen, maar welk Europa het wil bouwen. Want zonder een sterk, democratisch en rechtsstatelijk Europa is er geen sterk Nederland.

Kinderrechtentoets: stap vooruit, maar nog geen structurele toepassing

Ook diende ik een motie in, waarin ik de regering vroeg om de kinderrechtentoets toe te passen op alle wetgeving die kinderen raakt. Die kinderrechtentoets ligt klaar en moet wat mij betreft bij zoveel mogelijk nieuwe wetten worden toegepast om de rechten van kinderen beter te beschermen. De motie werd breed gesteund,maar haalde helaas net geen meerderheid. Het kabinet heeft toegezegd te onderzoeken of de kinderrechtentoets breder kan worden ingezet, na evaluatie van de toepassing in de jeugdzorg.

Dit is een eerste stap, maar structurele toepassing is noodzakelijk om de belangen van kinderen echt te waarborgen in wet- en regelgeving. Het VN-Kinderrechtencomité roept Nederland al sinds 2022 op om de kinderrechtentoets toe te passen op nieuwe wetgeving en beleid. Het is pas sinds onze eerdere Volt-motie in de Eerste Kamer is aangenomen in september 2025 dat dit nu gebeurt voor wetgeving in de jeugdzorg. Het is de bedoeling dat die toets voor alle wetgeving die kinderen raakt wordt gebruikt, dus ook buiten de jeugdzorg. Ik blijf me dan ook binnen en buiten de Kamer inzetten om de rechten van kinderen beter beschermd te krijgen.