De Europese Unie kan meer, maar moet het ook gaan doen!
Dinsdag 29-9, sprak ik over de toekomst van de Europese Unie tijdens de Algemene Europese Beschouwingen. Mijn boodschap is duidelijk: de Europese Unie kan meer, maar moet het ook gaan doen. Juist in een wereld die snel verandert, hebben we een Europa nodig dat slagvaardig, zelfstandig en democratisch is. De afgelopen jaren hebben we vaker gesproken over de richting die Europa op moet. Tegelijkertijd zie ik dat belangrijke stappen nog altijd uitblijven. Dat vraagt wat mij betreft om meer ambitie.
Een sterker Europa
Het eerste punt betreft het Europees buitenlands beleid. De EU moet met één stem met de wereld kunnen spreken en als één geopolitieke speler kunnen optreden. Daarom ben ik voorstander van het afschaffen van de unanimiteitsvereiste voor besluiten over het Europees buitenlands beleid. Alleen zo kunnen we voorkomen dat één lidstaat gezamenlijk Europees optreden blokkeert. Hetzelfde geldt voor onze veiligheid, Europese landen werken steeds meer samen op het gebied van defensie, maar belangrijke beslissingen over onze veiligheid worden nog altijd grotendeels per land genomen. Daardoor blijven we voor onze veiligheid afhankelijk van keuzes die in andere landen worden gemaakt. Als we als Europeanen meer zeggenschap willen over onze eigen veiligheid, moeten we daarom de Europese defensiesamenwerking verder versterken, het liefst via een EU leger dat met bevriende landen samenwerkt.
Ook op economisch gebied moet Europa sterker en onafhankelijker worden. Om die reden heb ik de aandacht gevestigd op verdere stappen richting economische integratie binnen de EU, in navolging van de aanbevelingen in de rapporten van Letta en Draghi. Het is belangrijk dat deze aanbevelingen niet op papier blijven staan, maar daadwerkelijk worden omgezet in beleid. De EU krijgt steeds meer verantwoordelijkheden, terwijl het Europese budget niet in dezelfde mate meegroeit. Die spanning moeten we eerlijk onder ogen zien.
Onze democratische en juridische onafhankelijkheid
Europese zelfstandigheid is voor mij meer dan alleen een kwestie van veiligheid en economie; het gaat fundamenteel over onze juridische zelfstandigheid. De Amerikaanse sancties tegen medewerkers van het Internationaal Strafhof in Den Haag laten zien hoe directe gevolgen buitenlandse wetgeving kan hebben. Ik heb de minister dan ook opgeroepen om de onafhankelijkheid van het Strafhof te beschermen en beter inzicht te krijgen in de gevolgen van dergelijke extraterritoriale wetgeving. We moeten precies weten welke buitenlandse wetten onze burgers en bedrijven raken en welke mogelijkheden Nederland en de EU hebben om daar effectief tegen op te treden. De minister heeft tijdens het debat toegezegd te onderzoeken hoe we beter zicht kunnen krijgen op de extraterritoriale werking van buitenlandse wetgeving in Nederland.
Tegelijkertijd kan een sterke EU niet zonder democratische legitimiteit. Daarom ben ik kritisch op de huidige werkwijze rond de Europese Strategische Agenda. Conceptteksten circuleren al weken voordat nationale parlementen daar officieel toegang toe krijgen. Als we onze controlerende rol serieus nemen, moeten we eerder en op een transparante manier toegang krijgen tot de documenten die aan deze agenda ten grondslag liggen. De minister heeft toegezegd hierover met de voorzitter van de Europese Raad te overleggen, zodat nationale parlementen vóór de vaststelling van de Strategische Agenda in 2029 meer tijd krijgen om de conceptagenda met hun regering te bespreken.
Ook de ambtelijke fiches die EU wetgeving begeleiden kunnen wat Volt betreft nog verder worden verbeterd. Zij zijn belangrijk voor een goede parlementaire controle op Europese wetgeving, maar zouden ook inzicht moeten geven in welke bestaande Nederlandse wetgeving daardoor overbodig wordt of moet worden aangepast, zodat onnodige regeldruk kan worden verminderd. De minister heeft toegezegd om waar relevant in deze meer aandacht te besteden aan de mogelijke afschaffing of vereenvoudiging van Nederlandse wetgeving die voortvloeit uit een voorliggend EU-voorstel.
Een goed debat met concrete resultaten
Het was een goed en inhoudelijk debat, waarin we drie concrete toezeggingen van de minister hebben gekregen. Daarmee zetten we stappen richting meer transparantie, betere parlementaire controle en een sterkere Europese samenwerking. De EU kan meer, en wij moeten ervoor zorgen dat die kracht ook daadwerkelijk wordt benut.
Zo dragen we bij aan een Europa dat sterker, democratischer en slagvaardiger is.
Benieuwd naar mijn bijdrage tijdens de Algemene Europese Beschouwingen? Klik hier voor het filmpje.