Vrijwilligheid boven dwang: waarom Lansingerland een andere koers moet kiezen

In het debat over armoedebeleid en sociale participatie komt steeds dezelfde vraag terug: kan de gemeente mensen met een bijstandsuitkering verplichten om een tegenprestatie te leveren? Dit klinkt voor sommigen eerlijk en logisch. Toch is Volt Lansingerland het hier niet mee eens.

Onze reden is eenvoudig: participatie ontstaat niet door dwang, maar door goede ondersteuning, en vooral vertrouwen. Laten we wel wezen: de meeste mensen in de bijstand willen juist meedoen en van betekenis zijn. Helaas komen zij in een systeem terecht dat te weinig ruimte laat voor eigen ontwikkeling of überhaupt herstel.

Waarom verplichte tegenprestaties niet werken

Een verplichte tegenprestatie gaat uit van wantrouwen. Het idee is dat mensen eerst iets moeten “terugdoen” voordat zij recht hebben op bestaanszekerheid. In de praktijk pakt dit vaak anders uit. Mensen belanden in trajecten die weinig toevoegen, zorgen voor stress en extra administratie. Dit draagt absoluut niet bij aan het vinden van werk of een manier vinden voor passende deelname aan de samenleving.

Daarnaast sluiten de verplichte activiteiten vaak niet aan bij iemands talenten of persoonlijke situatie, dat werkt demotiverend. Vrijwillige participatie zorgt ervoor dat mensen zich gesteund voelen en werkt daardoor beter. Mensen die zelf kunnen kiezen hoe zij bijdragen, hetzij bijvoorbeeld als vrijwilliger of mantelzorger, voelen zich serieuzer genomen en vergroot de motivatie.

Het basisinkomen: vertrouwen als uitgangspunt

Volt durft het gesprek verder te voeren dan alleen de tegenprestatie. Ook in Lansingerland pleiten we voor het onderzoeken en invoeren van een basisinkomen: een vast inkomen voor iedereen, zonder voorwaarden of tegenprestatie.

Ten eerste geeft een basisinkomen rust en zekerheid. Mensen hoeven niet constant bang te zijn om hun uitkering of toelage te verliezen. Daardoor ontstaat er mentale ruimte om na te denken over eigen ontwikkeling of andere zaken die voor de persoon ten goede komen. Tegelijk zorgt het voor minder bureaucratie. Minder formulieren, minder controles.

Ten tweede is er weinig zo liberaal als een basisinkomen. Liberaal in haar oorspronkelijke betekenis: mensen de vrijheid geven om zelf keuzes te maken over hun leven en hun bijdrage aan de samenleving. Het betekent een kleine overheid die mensen vertrouwt, in plaats van hen te sturen en te controleren. Het basis inkomen voorkomt een nieuwe toeslagenaffaire!

Met andere woorden: waar de verplichte tegenprestatie uitgaat van dwang, gaat het basisinkomen uit van verantwoordelijkheid.

Kiezen voor menswaardigheid in Lansingerland

In Lansingerland willen wij beleid dat mensen vooruithelpt, in plaats van vastzet. Dat betekent niet alleen investeren in begeleiding en vrijwillige participatie, maar ook openstaan voor nieuwe vormen van sociale zekerheid zoals het basisinkomen.

Dit is de koers die Volt voor Lansingerland kiest: vertrouwen boven dwang.