Ik heb daar namens onze Eerste Kamerfractie stevig ingezet op de rol van Europa en de toekomst die automatisch verbonden is aan die van Nederland. Ik benadrukte tijdens het debat dat economische groei, energiezekerheid, technologie en de bescherming van onze rechtsstaat allemaal op Europees niveau worden bepaald. De grote vraag voor ons aan de regering was dan ook: hoe gaat Nederland daaraan bijdragen in de komende tijd? 

Europese solidariteitsbijdrage: kabinet afwachtend

Onze energiezekerheid staat momenteel onder grote druk door de oorlogen in het Midden-Oosten. Daarom pleitte ik voor een Europese solidariteitsbijdrage van energiebedrijven die profiteren van de energiecrisis. Met het geld dat dit oplevert zouden we steun kunnen geven aan kwetsbare huishoudens die straks hun energierekening niet meer kunnen betalen. Landen als Duitsland, Italië, Spanje, Portugal en Oostenrijk hebben de Europese Commissie al opgeroepen om zo’n bijdrage in te voeren. Ik heb de premier gevraagd om zich hierbij aan te sluiten.

Het kabinet gaf aan eerst de reactie van de Europese Commissie af te willen wachten en zich voorlopig niet bij deze oproep aan te sluiten. Dit is een gemiste kans. Om de Europese Unie te versterken, moeten we juist samen optrekken met andere lidstaten. 

Belangrijke toezegging: geen extra fossiele investeringen

Een belangrijk resultaat van het debat is dat de premier heeft toegezegd dat er geen nieuwe investeringen zullen worden gedaan in fossiele energie, ook niet in tijden van energiecrisis. Dit is een cruciale stap om de energietransitie niet te vertragen maar te versnellen.

Zoals ik tijdens mijn bijdrage benadrukte: “Juist in een energiecrisis moet je investeren in de energie van de toekomst, niet teruggrijpen naar het verleden.”

Kritische vragen over mensenrechten en internationale rechtsorde

Tijdens het debat stelde ik ook kritische vragen over de houding van het kabinet ten aanzien van de oorlogen in het Midden-Oosten. Ik wees op het grote aantal burgerslachtoffers in Libanon en Iran en de genocide in Gaza en vroeg om een duidelijkere veroordeling van schendingen van het internationaal recht door Israel en de Verenigde Staten.

Daarbij verwees ik naar artikel 90 van de Nederlandse Grondwet, waarin is vastgelegd dat Nederland zich moet inzetten voor de bevordering van de internationale rechtsorde en het voorkomen van genocide. Wat ons betreft houdt de minister-president zich hierin veel te afzijdig, hij wilde in het debat geen enkel standpunt innemen over de manier waarop er oorlog wordt gevoerd]. Ik heb de premier hierop aangesproken en hem gevraagd om altijd actief te gaan staan voor het internationaal humanitair oorlogsrecht, de ontwikkelingssamenwerking en de mensenrechten. 

Europa moet leidend zijn

Het debat bevestigde maar weer eens dat de grote uitdagingen van deze tijd – van klimaat en energie tot technologie en geopolitiek – alleen in Europees verband kunnen worden aangepakt.

Zoals ik in mijn bijdrage al zei: de vraag is niet alleen wat dit kabinet voor Nederland wil doen, maar welk Europa het wil bouwen. Want zonder een sterk, democratisch en rechtsstatelijk Europa is er geen sterk Nederland.

Kinderrechtentoets: stap vooruit, maar nog geen structurele toepassing

Ook diende ik een motie in, waarin ik de regering vroeg om de kinderrechtentoets toe te passen op alle wetgeving die kinderen raakt. Die kinderrechtentoets ligt klaar en moet wat mij betreft bij zoveel mogelijk nieuwe wetten worden toegepast om de rechten van kinderen beter te beschermen. De motie werd breed gesteund,maar haalde helaas net geen meerderheid. Het kabinet heeft toegezegd te onderzoeken of de kinderrechtentoets breder kan worden ingezet, na evaluatie van de toepassing in de jeugdzorg.

Dit is een eerste stap, maar structurele toepassing is noodzakelijk om de belangen van kinderen echt te waarborgen in wet- en regelgeving. Het VN-Kinderrechtencomité roept Nederland al sinds 2022 op om de kinderrechtentoets toe te passen op nieuwe wetgeving en beleid. Het is pas sinds onze eerdere Volt-motie in de Eerste Kamer is aangenomen in september 2025 dat dit nu gebeurt voor wetgeving in de jeugdzorg. Het is de bedoeling dat die toets voor alle wetgeving die kinderen raakt wordt gebruikt, dus ook buiten de jeugdzorg. Ik blijf me dan ook binnen en buiten de Kamer inzetten om de rechten van kinderen beter beschermd te krijgen. 

Volt in Cyprus 

Vorige week was ik in Cyprus waar we met Volt op 24 mei meedoen aan de landelijke verkiezingen. We hebben nu een Cypriotisch parlementslid, Alexandra Attalides, en hopen te groeien.  
Het Volt campagne-evenement dat ik bijwoonde, de ontmoeting met de 56 getalenteerde en gemotiveerde kandidaten, versterkten mijn vertrouwen in de kansen van Volt in Cyprus. Ze hebben net geen 4% nodig om in het parlement te komen. De laatste peilingen suggereren dat dit haalbaar is, maar het zal spannend worden. De verkiezingen zijn op 24 mei. 

De EU en de VS 

Als lid van de VS-delegatie in het Europees Parlement, volg ik de ontwikkelingen in de VS op de voet en probeer ik de houding van Europa vorm te geven.   

Het is goed dat Europese leiders Trump niet hebben gevolgd in zijn oorlog in Iran. Daarover sprak ik in het Europees Parlement. De video van deze speech kun je hier zien. 

Tegelijkertijd dreigde hij om de NAVO te verlaten. Zonder Amerika werkt de NAVO niet. Daarom werk ik dagelijks aan een Europa dat in staat is zichzelf te verdedigen zonder de VS, maar dat gaat niet snel genoeg. Ik spreek te veel politici die denken dat het wel goed komt, nu we hebben afgesproken meer geld uit te geven. Te veel politici die denken dat na de mid-terms de VS zich meer als bondgenoot zal gedragen. Die kans acht ik verwaarloosbaar. Ook zonder de VS moeten wij in staat zijn onszelf te verdedigen. Hoe we dat kunnen, lees je hier. De video van mijn speech hierover in het Europees Parlement kun je hier zien.  

De belangrijkste Europese verkiezingen dit jaar  

Orbán is al 15 jaar premier van Hongarije. Onder zijn bewind is Hongarije het meest corrupte en minst democratische land in de EU geworden. Terwijl hij zijn vrienden rijk maakte, maakte hij van Hongarije één van de armste EU-landen. Talloze keren heeft hij de EU gegijzeld met zijn veto.  
Hij is een betrouwbare bondgenoot geweest... voor Vladimir Poetin. Hij blokkeerde steun aan Oekraïne, handhaafde Russische energiecontracten en zei openlijk tijdens deze campagne dat de EU een grotere bedreiging voor Hongarije vormt dan Rusland. 

Aanstaande zondag zijn er verkiezingen in Hongarije. Zelfs met een medialandschap dat bijna volledig onder controle van Orbán staat, leidt zijn tegenstander, de Tisza-partij van Peter Magyar, in alle onafhankelijke peilingen met een dubbelcijferige voorsprong! 

JD Vance verscheen deze week in Boedapest op een campagnebijeenkomst van Orbán.  

Ongewenste inmenging van de VS

De huidige Amerikaanse regering wil de EU kapotmaken. Hun Nationale Veiligheidsstrategie, na enkele negatieve passages over de EU, stelt letterlijk dat het doel is "to cultivate resistance to Europe's current trajectory within European nations." 

Daarom steunen de VS openlijk partijen als de AfD, Rassemblement National, PVV en Orbáns partij Fidesz. En Amerikaanse ambassades krijgen de opdracht om lokale influencers en academici te rekruteren voor campagnes die de door Amerika gefinancierde verhalen lokaal en organisch moeten laten overkomen, in plaats van centraal gestuurd. 

Hongarije verdient beter. Een leider die echt om het Hongaarse volk geeft, in plaats van alleen maar meer geld te stelen. Europa verdient beter. Hongarije als een echte bijdrager – geen probleem dat beheerd moet worden. Miljoenen Hongaren, tientallen miljoenen Oekraïners en honderden miljoenen Europeanen hopen dat dit het einde is van de wannabe-dictator.  
 
Aanstaande zondag ligt de keuze in handen van het Hongaarse volk, dat geschiedenis kan schrijven en op kan komen voor zijn land en de Europese democratie. Ik sprak deze week met Volters uit Hongarije. 

Ons plan voor een sterk en onafhankelijk Europa 

We zijn met Europa op onszelf aangewezen. Soms lijkt het alsof politici bij elke zorgelijke uitspraak weer een nieuw paniekpakket opentrekken. Ik zou willen dat we ons richten op de lange termijn: de weg naar een sterk en onafhankelijk Europa. Zonder veto's, met een eigen regering en een eigen leger. De Verenigde Staten van Europa, die onze Europese waarden niet alleen verkondigd, maar ook kan verdedigen.  

Wil je meer lezen over hoe we daar komen? Lees hier het plan van Volt.  

AI & Nudify apps 

Tot slot ander goed nieuws: Eindelijk een verbod op uitkleedapps!  
 
“Get her in a bikini” was een online trend aan het begin van dit jaar. Met de AI-bot Grok op X kon je met één foto een vrouw digitaal uitkleden. Hiervoor had je maar één foto van iemand nodig, Grok deed er daarna alles mee wat je wilde. Het resultaat? 6.000 vrouwen per uur slachtoffer van deepfake beelden. Geplaatst op X, voor het oog van de hele wereld. Beelden die nauwelijks van echte te onderscheiden zijn. Vrouwen bleven vernederd achter. 

Afgelopen week heeft het Europees Parlement heeft gestemd voor een verbod op uitkleedapps, waardoor dit voortaan strafbaar wordt in Europa. De hoogste tijd. Vrouwen moeten overal veilig zijn: offline en online.  

Afgelopen zaterdag besprak ik deze nieuwe AI act met Ghislaine Plas van Pointer Radio 1! Luister het hier terug. 

Met deze goede resultaten krijgt Volt de kans om haar ideeën over transparantie, samenwerking en inclusiviteit verder uit te bouwen in het dagelijks bestuur van gemeenten.

Volt staat voor een inclusieve samenleving waarin de politiek een afspiegeling is van de maatschappij. Dat betekent dat vrouwen - ook in de politiek - op alle niveaus een gelijkwaardige rol moeten spelen. Wij vinden dat meer diversiteit leidt tot betere beslissingen omdat er dan vanaf het begin meer ruimte is voor verschillende perspectieven. 

Wij geloven in onze vrouwelijke kandidaten en we doen ons best om vrouwen, mannen en non-binaire personen gelijke kansen te geven. Wij zetten ons in voor een politieke cultuur waarin iedereen zich gehoord en vertegenwoordigd voelt.

Die inzet is hard nodig, want de cijfers laten zien dat er nog een flinke weg is te gaan. Van de 62.000 kandidaten die verkiesbaar waren, was slechts een derde vrouw. Vrouwen zijn zowel in de lokale als in de landelijke politiek nog steeds enorm ondervertegenwoordigd. Zonder gerichte actie blijft deze verhouding scheef en gaan waardevolle inzichten en bijdragen verloren.

Van de 26 zetels die we hebben behaald, worden er 13 door vrouwen bezet. Daarmee laten we zien dat het mogelijk is om gelijkheid te benoemen en ook daadwerkelijk te realiseren. We willen daarnaast onze kiezers bedanken die met hun stemgedrag hun vertrouwen in onze vrouwelijke kandidaten hebben uitgesproken. Mede dankzij hen wordt deze balans bereikt. We dragen hiermee bij aan een sterker en representatiever geluid in de gemeenteraad en laten zien dat verandering mogelijk is.

Cultuur is enorm belangrijk voor een stad. Het zorgt voor identiteit, creativiteit en verbinding tussen mensen. Wanneer steden zich alleen richten op industrie en economische groei, bestaat het risico dat de menselijke en creatieve kant verdwijnt. 

Hoewel industrie belangrijk is voor werkgelegenheid en ontwikkeling, zou het niet altijd de hoogste prioriteit moeten krijgen. Een stad die ook investeert in cultuur creëert een rijkere omgeving, stimuleert innovatie en versterkt het gevoel van gemeenschap onder inwoners.

In Eindhoven staat de cultuursector enorm onder druk. Door de snelle groei van de stad en de regio moet het culturele aanbod meegroeien, terwijl de budgetten en middelen daar niet even snel in meegaan, ja zelfs verkleind worden. Culturele instellingen waarschuwen al lange tijd dat de sector moeite heeft om de regionale groeispurt bij te benen. 

Tegelijkertijd krijgt de cultuursector zo goed als nooit de hoogste prioriteit als er wordt besloten waar investeringen naartoe gaan, waardoor culturele instellingen minder middelen hebben om toegankelijker en inclusiever te worden.

Zonder extra steun wordt cultuur in de stad steeds moeilijker betaalbaar en dus minder toegankelijk.

Hoe meer de nationale overheid bezuinigt op cultuur, hoe belangrijker het is dat het gat wordt opgevuld door lokale initiatieven. Daarom wil Volt Eindhoven in ieder stadsdeel een cultuurcentrum realiseren, zodat inwoners eenvoudig toegang hebben tot kunst, muziek en creatieve activiteiten in hun eigen buurt. 

Daarnaast moet de subsidie voor cultuur eerlijker verdeeld worden, zodat ook kleinere makers en lokale initiatieven steun krijgen. Zo wordt cultuur toegankelijker voor een bredere groep inwoners en blijft het culturele leven in de stad levendig.

In 2022 deden we nog in 10 gemeenten mee, deze keer in maar liefst 35. Ondanks de tomeloze inzet is in 11 gemeenten helaas de kiesdrempel niet gehaald, en hebben we in enkele gemeenten zetels moeten inleveren. Natuurlijk is dat een teleurstelling. Maar ook hier zijn we weer duizenden gesprekken en een hoop ervaring rijker. Daarmee bouwen we verder aan onze beweging.

In totaal is het aantal Volt-gemeenten méér dan verdubbeld. Deze topprestatie is van ons allemaal. Van iedereen die campagne heeft gevoerd in de regen, flyers uitdeelde, posters ophing, doneerde of simpelweg het verhaal van Volt heeft gedeeld met vrienden en familie. Dankzij jullie enorme inzet blijft Volt groeien. Dank jullie wel!

Samen laten we zien wat ‘Europees denken, lokaal doen.’ in de praktijk betekent. Door samen te werken over grenzen heen, door nieuwe ideeën naar de gemeenteraad te brengen en door te bouwen aan de toekomst van eerlijke, groene, digitale gemeenten.

Ook buiten verkiezingstijd blijven we ons inzetten voor progressieve politiek in Europa.

Wil je helpen om Volt nog sterker te maken?

• Word lid en sluit je aan bij onze groeiende pan-Europese beweging.

• Doneer zodat we blijven doorgroeien.

Samen zorgen we voor vooruitgang, voor samenwerking, voor oplossingen die werken: lokaal, provinciaal, nationaal én Europees.

Bedankt voor het vertrouwen, energie en vooral de inzet. Samen bouwen we verder.

📷 Rutger Geerling

70% van onze wetten zijn Europees

Een groot deel van Nederland is al Europees. Ongeveer 70% van Nederlandse wetten zijn gebaseerd op Europese afspraken en richtlijnen. Door Europees samen te werken en actief betrokken te zijn bij Europese besluitvorming, kunnen we ervoor zorgen dat deze regels beter aansluiten bij de behoeften van onze steden en dorpen. 

Europa is er ook in jouw buurt

Door Europese programma’s en fondsen slim te gebruiken kan jouw gemeente investeren in technologie, innovatie, en cultuur. Dat betekent meer ruimte voor lokale ondernemers om te groeien, meer samenwerking met kennisinstellingen en meer werkgelegenheid in de regio. Zo wordt Europa niet iets abstracts, maar een concrete motor voor vooruitgang in jouw eigen gemeente. Daar profiteer jij direct van!

Europees denken, lokaal doen.

De gemeenteraadsverkiezingen gaan dus niet alleen over lokale keuzes, maar ook over hoe we samenwerken met de rest van Europa om betere oplossingen te vinden. Door Europees te denken kan jouw buurt sterker, duurzamer en innovatiever worden. Met een stem op Volt kies je voor een gemeente die verder kijkt dan haar eigen grenzen en samenwerkt aan de toekomst.

Europees denken, lokaal doen

Nederland staat voor grote uitdagingen, die we vaak als land individueel willen oplossen. In andere delen van de wereld bestaan al succesvolle aanpakken voor problemen zoals duurzame energie, mobiliteit en stedelijke ontwikkeling. Door beter te kijken naar wat elders werkt, kan Nederland sneller leren en effectiever beleid maken.

Als Europese partij kan Volt succesvolle ideeën en oplossingen uit verschillende landen snel met elkaar verbinden. Door kennis, middelen en ervaringen te delen binnen Europa, kunnen goede initiatieven sneller worden opgepakt en lokaal worden toegepast. Zo heb jij in jouw gemeente profijt van onze Europese partij. 

Groen beleid

Klimaatverandering kent geen grenzen. De gevolgen worden overal gevoeld en daarom is samenwerking tussen alle lagen van de samenleving essentieel om de aarde leefbaar te houden.

Volt wil investeren in duurzame energie, schoner vervoer en een circulaire economie. Door deze groene keuzes te maken wil Volt ook lokaal bijdragen aan het oplossen van een wereldwijd probleem, zodat steden en dorpen schoner, duurzamer en toekomstbestendiger worden.

Digitale onafhankelijkheid

Op dit moment zijn we digitaal steeds minder onafhankelijk en leunen we te veel op big tech uit Amerika. Dat maakt ons kwetsbaar en kan gevolgen hebben voor onze privacy, veiligheid en democratische controle.

We gaan daarom meer investeren in eigen technologie en digitale infrastructuur. Door innovatie en samenwerking te versterken, kunnen we onze digitale autonomie vergroten en buitenlandse belangen buiten de deur houden. Zo bouwen we ook in jouw gemeente aan een digitale overheid die veilig, betrouwbaar en in het belang van burgers functioneert.

En nu?

Nu is het aan jou. Europees denken. Lokaal doen. Stem Volt. 

Utrecht valt stil

TenneT waarschuwt voor een mogelijke aansluitstop in de provincie Utrecht. Dat betekent dat er geen nieuwe stroomaansluitingen voor woningen en bedrijven meer komen. Het elektriciteitsnet kan de hogere vraag naar stroom niet aan. In de provincie Utrecht lopen daardoor 52.500 geplande nieuwbouwwoningen risico op vertraging. Ook ondernemers die willen vestigen, uitbreiden of verduurzamen, kunnen vastlopen. De ontwikkeling van Utrecht valt stil. Volt gaat vragen stellen om duidelijk te krijgen wat dit precies voor de stad Utrecht gaat betekenen.

Innovatieve oplossingen voor een oud systeem

Dit is geen pech. Het komt doordat we een nieuwe energiewereld proberen te bouwen op een netwerk dat is ontworpen voor gascentrales en eenrichtingsverkeer. Dat werkt niet meer. We hebben een systeemverandering nodig: van centraal en log naar slim, lokaal en verbonden.

Het energiesysteem van de toekomst is slim en lokaal

Volt kiest voor kleine, slimme energiesystemen in buurten en op bedrijventerreinen. Warmte en elektriciteit worden hierin in samenhang opgewekt, opgeslagen, uitgewisseld en gebruikt. Zo doorbreken we de grenzen van het oude systeem door vraag en aanbod op buurtniveau in balans te brengen: wat lokaal wordt opgewekt, wordt ook lokaal gebruikt. Het energiesysteem van de toekomst is een schaakbord van energiesystemen dat zichzelf en elkaar in balans houdt.

Bouw aan de toekomst

De toekomst vraagt om meer dan kabels in de grond. Ze vraagt om visie en samenwerking. Als we binnen ecologische grenzen willen groeien, moeten we ons energiesysteem eerlijk en slim organiseren. Zo houden we Utrecht in beweging en bouwen we een stad die klaar is voor morgen.

Dat geld had opnieuw in de regio geïnvesteerd kunnen worden in plaats van naar het buitenland of Amsterdam te stromen. Als een regio niet het vermogen heeft om dit soort investeringen vast te houden, worden goed bedoelde investeringen al snel geldverspilling. Dit gebeurt tegenwoordig steeds vaker in middelgrote steden zoals Voorburg en ook in buitenwijken van grote steden zoals Amsterdam Nieuw-West.

Geld vertrekt naar waar meer geld is.

Het gevolg is dat het publieke geld, dat wordt geïnvesteerd, winst oplevert voor een bedrijf. Maar vervolgens vloeit het weg in plaats van opnieuw geïnvesteerd te worden in de gemeenschap waar de oorspronkelijke investering voor bedoeld was. Daarom kijken wij nadrukkelijk naar modellen uit andere landen zoals het Schotse voorbeeld van ‘community wealth building.’

Het probleem zit in de manier waarop wordt geïnvesteerd. Publieke organisaties zoals gemeenten, zorginstellingen, woningbouwverenigingen en universiteiten geven jaarlijks enorme bedragen uit aan inkoop en aanbestedingen. Als deze bedragen standaard naar bedrijven gaan die geen lokaal belang hebben, stroomt dat geld direct de regio uit.

Dat betekent minder lokale werkgelegenheid, minder herinvestering in de gemeenschap en minder economische stabiliteit. Regio’s die al kwetsbaar zijn, raken zo verder achterop. Zonder bewuste strategie om geld lokaal vast te houden, hebben investeringen geen positief effect op de lange termijn.

Community wealth building biedt hier een oplossing voor. In Schotland wordt dit model al toegepast. Publieke instellingen zoals universiteiten, gemeenten en zorginstellingen kiezen ervoor projecten lokaal aan te besteden. Daardoor blijven banen, kennis en geld binnen de lokale gemeenschap.

In Amsterdam Nieuw-West wordt dit model ook toegepast. De gemeente, scholen, zorginstellingen en andere lokale organisaties werken samen om meer in te kopen in de buurt en zo lokale coöperaties op te bouwen. Deze samenwerking zorgt er ook voor dat inwoners meer betrokken raken bij initiatieven in hun eigen buurt. Dit versterkt de economie, de sociale samenhang en het gevoel van samenhorigheid in de buurt.

Volt Amsterdam wil dit systeem uitbreiden naar alle stadsdelen. Iedere euro die in de lokale economie wordt geïnvesteerd kan dan meerdere keren worden gebruikt om de buurt te verbeteren, zonder dat de regio afhankelijk wordt van steeds nieuwe investeringen.

Een perfect voorbeeld van Europees denken, onze contacten gebruiken, lokaal doen.

Waar je vroeger nog met vrienden een appartement kon delen of als starter een kleine woning kon vinden, lukt dat nu steeds minder vaak. Volt gaat zorgen voor meer betaalbare woningen: we gaan woningdelen mogelijk maken, leegstand aanpakken en innoveren met bouwen op het water.

Volt wil dat Amsterdam weer een stad wordt waar jonge mensen kunnen wonen, werken en leven. Daarom kijken we niet alleen naar nieuwbouw, maar ook naar hoe we de ruimte die er al is beter gebruiken.

Buiten dat de oplevering van nieuwbouw lang kan duurt, moet er ruimte overblijven voor een groene en gezonde leefomgeving.  Maar vooral omdat er in Amsterdam in steeds meer sprake is van leegstand van woon- en bedrijfspanden. In een stad waar ruimte beperkt is, is dit onacceptabel.

Volt Amsterdam gelooft dat de wooncrisis opgelost kan worden door op een andere manier te kijken naar ruimte en het maken van duidelijke keuzes met betrekking tot hoe we ruimte inzetten. In heel Europa worstelen steden namelijk met dezelfde uitdagingen als Amsterdam: stijgende woningprijzen, beperkte ruimte en groeiende druk op stedelijke gebieden.

In Vlaanderen pakken ze dit aan met een oplopende belasting op langdurige leegstand. Dat zorgt ervoor dat eigenaren sneller in actie komen en hun pand weer beschikbaar maken voor bewoning. Wij vinden dat Amsterdam zo snel mogelijk ook zo’n aanpak moet gebruiken.

Daarnaast willen we woningdelen weer makkelijker maken. In veel Europese steden is het heel normaal dat vrienden samen een huis delen. Voor starters en studenten is dat vaak de enige betaalbare manier om in een stad te wonen. In Amsterdam zijn de regels juist strenger geworden, waardoor woningen soms door minder mensen worden gebruikt dan mogelijk is. Met duidelijke regels en goede handhaving kan woningdelen weer een oplossing worden.

Tot slot willen we bewoners meer betrekken bij nieuwbouw. In Londen bestaat bijvoorbeeld het straatreferendum, waarbij bewoners samen stemmen over plannen voor hun straat. Als de meerderheid voor is, kan een project sneller doorgaan. Zo krijgen bewoners echte invloed én ontstaat er meer steun voor nieuwe woningen.

De wooncrisis speelt niet alleen in Amsterdam. In heel Europa zoeken steden naar oplossingen. Als Europese partij kijkt Volt juist naar wat daar al werkt, en brengen we die ideeën naar Amsterdam. Zodat ook de volgende generatie hier gewoon een plek kan vinden om te wonen.

Voor Volt is leegstand geen gegeven, maar een oproep om de toch al beperkte ruimte in de stad slimmer, duurzamer en socialer te gebruiken.

Leegstand leidt tot meer leegstand. Omdat de markt de prijzen van de meeste huizen bepaalt, worden deze hoger als er meer vraag is. Het gevolg hiervan is dat in een woningcrisis eigenaren liever wachten met verkopen zodat zij er later meer voor kunnen vragen. Dit leidt tot een bubbel omdat de verwachting is dat de verkoopwaarde later nog meer zal stijgen. Op deze manier komt de hele woningmarkt vast te zitten in een vicieuze cirkel waarin de woonruimte afneemt, terwijl de vraag juist groeit.

Ondertussen staan de huizen gewoon leeg. In de Rotterdamse wijk Carnisse is dit duidelijk te zien. Ruim tweehonderd woningen staan leeg en er staan er meer dan vijfhonderd op de slooplijst.

Voor de aanpak kijken we niet alleen lokaal, maar leren we van andere landen. In het Verenigd Koninkrijk waren van 2010 tot 2015 twee regelingen om het gebruik van leegstaande woningen te stimuleren. De eerste, het ‘Empty Homes Programme,’ gaf subsidies voor het opknappen van langdurig leegstaande woningen. De tweede was de ‘New Homes Bonus’ waarbij gemeenten, die opgeknapte woningen weer in gebruik namen, werden beloond. Het resultaat was een daling van 33% in het aantal langdurig leegstaande woningen.

Het is dus niet onmogelijk om die cirkel te doorbreken. In Rotterdam wordt een begin gemaakt door een motie van Volt. We roepen op om de woningen in Carnisse zo snel mogelijk te laten bewonen. Er moet dus een actiever beleid komen met betere registratie van langdurige leegstand, leegstandsbelasting om marktwerking tegen te gaan en een tijdelijke invulling zoals antikraak wonen. Door leegstaande panden sneller beschikbaar te maken voor wonen, werken en ontmoeten, veranderen we leegstand in levendigheid. 

Zo bouwen we samen aan toekomstbestendige steden. Iedere vierkante meter telt. Laten we dan ook van iedere vierkante meter gebruik maken.

We zijn opgevoed om met één soort bril naar de EU te kijken, die van logge bureaucratie, inefficiëntie, hoge kosten en een grote afstand tussen ons en Brussel. Sommige politici hebben het zelfs over een zwart gat waarin Nederlands geld verdwijnt. Veel Nederlanders denken ook dat we alles zelf kunnen, maar dat klopt niet. 

Nederland is gebouwd op samenwerking. Projecten in het hele land worden door de EU ondersteund, van de grootste infrastructuurprojecten, zoals de hogesnelheidslijn van Amsterdam naar Antwerpen, tot de herinrichting van het park om de hoek. De EU is dichterbij dan je denkt.

De EU investeert jaarlijks meer dan 500 miljoen euro in Nederlandse infrastructuur. Zonder EU-subsidie ​​zou het Nederlandse spoorwegnet lang niet zo uitgebreid en geschikt zijn voor haar taak zoals nu. Dan had je een eenvoudig bezoek aan vrienden of familie tientallen (of soms wel honderden) kilometers verderop wel kunnen vergeten.

De EU is in ons dagelijks leven meer aanwezig dan iedereen denkt, zelfs op kleine schaal. De EU investeert niet alleen in zaken die een land draaiende houden, maar ook in wat het leven bij jou in de buurt verbetert. 

Het draait om Europees denken en lokaal doen.

Amerika heeft heel veel zeggenschap over Nederland en de rest van Europa. Niet alleen door militaire macht, maar ook doordat een te groot deel van de dingen waar wij in het dagelijkse leven mee te maken hebben, en systemen die wij als land nodig hebben om te functioneren, Amerikaans zijn.

De grote vraag: hoe bereid zijn we om de sleutels van ons huis te geven aan iemand die geen respect heeft voor onze spullen. We kunnen niet meer zelfstandig keuzes maken voor Nederland omdat Amerika achter de schermen controle heeft over de systemen waar wij als land op rekenen.

Hoe meer kritieke onderdelen van de Nederlandse staat worden weggegeven aan Amerika, hoe makkelijker het voor Amerika wordt om ons de arm om te draaien. We verliezen een groot deel van onze onafhankelijkheid, een verovering zonder dat er maar één geweer heeft geschoten. 

Voor Volt ligt de oplossing voor de hand. 

• Minimaliseer Amerikaanse invloed in de staat door Europees aan te kopen;

• laat een Europees bedrijf de ICT van de NS beheren;

• houd vast aan DigID; 

• en investeer in de opbouw van alternatieve banksystemen. 

In Frankrijk stapt de hele regering voor 2027 over naar Europese alternatieven voor Amerikaanse technologie, wanneer zetten wij een stap naar onafhankelijkheid? Wat Volt betreft liever vandaag dan morgen.

Wat is het probleem met de NAVO?

De NAVO staat onder druk omdat het vertrouwen in de Verenigde Staten als onvoorwaardelijke bondgenoot afneemt. Die onzekerheid wordt versterkt door de verslechterende samenwerking tussen de VS en Europa op het gebied van handel en economie. De claim van de regering-Trump op Groenland ging voor mij een duidelijke grens over. Op dat moment werden NAVO-lidstaten gedwongen zich openlijk te verhouden tot hun belangrijkste bondgenoot. Dat laat zien hoe fragiel het bondgenootschap is geworden. Het stormt binnen de NAVO. Er bestaan twijfels over de echte commitering van met name de Verenigde Staten van Amerika aan de collectieve verdediging. We kunnen niet ontkennen dat er tussen de VSA steeds minder samenwerking bestaat op het gebied van handel en economie. Met de claim van de regering Trump op Groenland werd een grens overschreden en voelden NAVO lidstaten zich geroepen zich te positioneren tegen de belangrijkste NAVO speler.

Wat gaat de NAVO Parlementaire Assemblee nu doen?

In de verschillende talkshows zag ik verschillende parlementsleden zich uitspreken over wat er speelde.Steeds weer klonk de oproep dat anderen in actie moesten komen: de EU moest iets doen, de regering moest zich positioneren. Dat bracht mij bij de vraag wat wij als Kamerleden zelf konden doen. Een aantal van mijn collega’s in de Eerste- en Tweede Kamer is lid van de Parlementaire Assemblee van de NAVO. In deze assemblee spreken volksvertegenwoordigers uit alle NAVO-lidstaten met elkaar over veiligheid, defensie en de politieke koers van het bondgenootschap. Juist omdat ook Amerikaanse senatoren en afgevaardigden hier aan tafel zitten, leek mij dit het juiste forum om iets positiefs bij te dragen aan de discussie.

Ik was dan ook blij om te zien dat de Nederlandse delegatie, onder leiding van Jesse Klaver, op 3 februari heeft opgepakt. Vanuit Volt kijken we nu nadrukkelijk of we tijdens de eerstvolgende zitting van de Assemblee kunnen werken aan een resolutie kunnen aannemen die scherper benoemt wat er speelt en regeringen aanmoedigt om weer normaal samen te werken. Een vergelijkbare stap is bijvoorbeeld eerder gezet binnen de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa. Juist nu wil Volt dit ook in NAVO-verband, waar ook Amerikaanse senatoren en afgevaardigden aan tafel zitten, biedt zo’n resolutie de mogelijkheid om het gesprek echt aan te gaan.

Wat zou er dan in zo’n resolutie moeten staan?

Volt heeft helaas geen directe vertegenwoordiger in de Parlementaire Assemblee. Via mijn collega’s wil ik wel proberen om een duidelijk en positief geluid te laten horen. Ik ben ervan overtuigd dat veel Amerikaanse senatoren en afgevaardigden, ook aan republikeinse zijde, het belang onderschrijven van een sterke NAVO.

Wat mij betreft moet in zo’n resolutie expliciet worden bevestigd dat de NAVO decennialang heeft bijgedragen aan (relatieve) vrede en stabiliteit in Europa. Militairen uit verschillende NAVO-landen hebben zij aan zij in de frontlinie gestaan en daarbij grote offers gebracht. Het idee dat NAVO-landen elkaar militair zouden beconcurreren of ondermijnen, is voor mij ondenkbaar en onwenselijk.

Met deze inzet laat Volt zien dat wij staan voor vrede en veiligheid. Polarisatie helpt niemand. Alleen door samenwerking en wederzijds vertrouwen kunnen we het bondgenootschap versterken.

Europese samenwerking binnen de NAVO

Mijn voorstel tot overleg past prima binnen het Volt initiatief voor een Europese NAVO. Met een sterke Europese defensie en uiteindelijk een EU leger wil Volt het trans-Atlantisch bondgenootschap versterken. Ik ben ervan overtuigd dat wij als parlementariërs daar een positieve bijdrage aan kunnen leveren.

Erkenning van het probleem

Het is positief dat digitale zaken een prominentere plek krijgen dan we vooraf hadden verwacht. De coalitie erkent expliciet de geopolitieke risico’s van digitale afhankelijkheden en kiest voor meer Europese coördinatie en autonomie. Er wordt gesproken over ‘ontvlechting’ van risicovolle technologie, nationale stresstests voor digitale infrastructuur en strengere aanbestedingsregels om de Europese IT-keten te versterken.

Ook de aandacht voor een veilige online omgeving voor jongeren, inclusief een Europese minimumleeftijd van 15 jaar voor social media, is een belangrijke stap. Net als de inzet om de digitale soevereiniteit van de overheid te versterken door te kijken naar Europese alternatieven voor overheidssoftware. Wat in lijn is met de aangenomen motie-Dassen. Dit zijn geen kleine punten. Dit zijn keuzes die bepalen of Europa grip houdt op zijn toekomst, en precies de richting waar Volt al jaren voor pleit. 

Maar waar is de digitale regisseur?

Tegelijkertijd ontbreekt een cruciale randvoorwaarde: politiek leiderschap. Ondanks eerdere beloften van onder andere D66 en het CDA komt er geen minister of aparte bewindspersoon van Digitale Zaken. Digitale dossiers worden verdeeld over bestaande ministeries, zonder duidelijke eindverantwoordelijke, zonder eigen budget en zonder iemand die dagelijks stuurt op het afbouwen van digitale afhankelijkheden. 

Dat is riskant. Digitale onafhankelijkheid vraagt om moeilijke keuzes. Europese alternatieven zijn soms duurder of minder efficiënt op de korte termijn. Overstappen vergt doorzettingsmacht, duidelijke prioriteiten en iemand die knopen kan doorhakken wanneer departementale belangen botsen. Zonder centrale regie is de kans groot dat plannen blijven hangen in goede bedoelingen, terwijl de afhankelijkheid gewoon doorgroeit.

Democratie onderbelicht in het digitale debat

Wat daarnaast ontbreekt, is een stevige visie op democratische weerbaarheid. Onze democratie speelt zich allang niet meer alleen af in stemhokjes en debatkamers, maar op het digitale dorpsplein: social media. Daar waar nieuws, meningen en emoties zich razendsnel verspreiden. Juist daar vormt buitenlandse inmenging een reëel gevaar.

Toch blijft het regeerakkoord opvallend vaag over het verkleinen van onze afhankelijkheid van grote, niet-Europese platforms, terwijl juist daar onze democratie dagelijks onder druk staat. Platforms waar een kleine groep techmiljardairs, zoals Elon Musk, in de praktijk bepaalt wat we zien, horen en geloven. Waar algoritmes leugens en haat belonen omdat ze clicks opleveren, en waar democratische spelregels ondergeschikt zijn aan winst en macht. Digitale onafhankelijkheid gaat niet alleen over infrastructuur en software, maar ook over wie de spelregels bepaalt in onze online samenleving.

Veel beloftes, weinig financiële ruimte

Tot slot schuurt de uitvoering met de financiële realiteit. Er worden op digitaal gebied veel beloftes gedaan, maar die zijn niet te rijmen met de zeer strikte begrotingsdiscipline die op voorstel van de VVD in het akkoord doorgevoerd is. Investeren in Europese technologie, veilige infrastructuur en alternatieven kost geld, en levert vooral op de lange termijn rendement op. Dat vraagt om politieke moed.

Van beleid naar macht

Volt is positief over de ingezette koers, maar zal de coalitie blijven uitdagen om die koers ook waar te maken en verder te gaan. Digitale onafhankelijkheid is geen bijzaak, maar een randvoorwaarde voor onze veiligheid, economie en democratie. Dat vraagt om meer Europese samenwerking, structurele investeringen én een aparte bewindspersoon die hier dagelijks verantwoordelijkheid voor draagt. De richting is juist. Nu is het tijd om ook echt de regie te nemen.

Investeren in de toekomst: juiste analyse, goede richting

Het kabinet onderkent het belang van toekomstig verdienvermogen. Innovatie, valorisatie en strategische sectoren staan centraal. Dat is cruciaal in een wereld waarin economische macht steeds meer samenvalt met technologische macht. Evenals de stap richting een investeringsinstelling. Door bestaande instrumenten beter te bundelen, kan beleid effectiever worden en verdwijnt onnodige versnippering. Precies waar Volt al langer op aandrong, onder andere via de aangenomen motie-Dassen. Daarnaast is er aandacht voor de Europese dimensie van onze economie. Initiatieven zoals het EU inc, een optioneel, uniform Europees rechtsstelsel dat naast de nationale wetgevingen staat, laten zien dat de coalitie erkent dat Nederlandse bedrijven floreren binnen een sterke Europese interne markt, zoals ook opgeroepen in motie-Dassen. Dat is een realistische en broodnodige blik naar buiten.

Ambitie op papier, uitstel in de praktijk

Tegelijkertijd worden veel investeringen vooruitgeschoven. Betaalbare woningbouw komt pas vanaf 2029 echt op gang. Besparingen uit efficiencymaatregelen worden pas vanaf 2028 zichtbaar. En de financiering van de NII en NADI wordt grotendeels buiten het EMU-saldo gehouden, door te rekenen op toekomstige privatisering van staatsdeelnemingen. Dat is geen gratis geld. Het betekent dat de rekening simpelweg naar later wordt doorgeschoven en als een boemerang in ons gezicht terugkeert. Ook op innovatie wringt het. De overheid heeft zich gecommitteerd aan de zogeheten Lissabon-norm: 1% van het BBP aan publieke innovatie-investeringen. Maar het huidige pad loopt richting slechts 0,66% in 2029. Het akkoord zegt niet waar het ontbrekende geld vandaan moet komen.

De 2%-begrotingsregel

Het draait uiteindelijk om één politieke keuze: blijft de strenge 2%-begrotingstekort-eis overeind? Zolang die heilig wordt verklaard, zijn de investeringsambities simpelweg niet geloofwaardig. Ironisch genoeg hebben zowel CDA als D66 recent nog betoogd dat we toe zijn aan een soepelere manier van begroten, met meer oog voor langetermijnrendementen. Maar in het akkoord lijkt de VVD-lijn, rigide begrotingsdiscipline, alsnog dominant. Het gevolg: een investeringsagenda die alleen kan slagen als later pijnlijke keuzes worden gemaakt. Ofwel investeringen sneuvelen alsnog, waardoor er wordt bezuinigd op sociale zekerheid en zorg. Dat maakt brede steun in de Kamer, bijvoorbeeld van GL-PvdA, politiek ingewikkeld.

Investeren is kiezen, ook politiek

Volt gelooft dat investeren in de toekomst geen luxe is, maar een noodzaak. Dat vraagt om eerlijkheid: je kunt niet én in alles willen investeren, én vasthouden aan begrotingsregels die dat onmogelijk maken.

Een moderne economie vraagt om een moderne begrotingsvisie, nationaal én Europees, waarin publieke investeringen worden gezien als wat ze zijn: voorwaarden voor welvaart, strategische autonomie en sociale zekerheid op de lange termijn.

Zolang die keuze niet expliciet wordt gemaakt, blijft dit hoofdstuk hangen tussen ambitie en uitstel. En juist op economie geldt: wie niet durft te investeren, betaalt later de hoogste prijs.

Want dit zijn abnormale tijden. Het oude Europa van ‘ieder voor zich’ waarin 27 kibbelende stamhoofden niet voorbij hun eigen landsgrens kijken, is niet houdbaar. De tijd is nu voor een sterk en verenigd Europa als duidelijk antwoord op Trump.

Het is goed dat dit akkoord een aantal Europese stappen zet. Maar er is meer nodig en meer mogelijk. We kunnen kiezen voor een Europese wereldmacht met een Europees verdedigingsleger, één stem op het wereldtoneel met een Europese buitenlandminister, en een democratischer Europa. 

Het is ook goed dat deze partijen meer doen op klimaat dan het vorige kabinet. Maar er wordt nog steeds om de hete brij heen gedraaid. Je kunt niet enerzijds de CO2-heffing voor grote bedrijven afschaffen, en anderzijds willen dat groene start-ups de economie van de toekomst veroveren.

En het is goed dat digitale onafhankelijkheid in dit akkoord geen niche meer is. Maar als we willen dat Amerikaanse techbro’s niet meer over ons digitale dorpsplein heersen, dan is er een ambitieuzere pot geld nodig en een minister van Digitale Zaken. 

Het doet pijn, maar er zijn moeilijke keuzes nodig om te voorkomen dat we onze rekening doorschuiven naar jongeren en hun kinderen en kleinkinderen. Maar die ingreep moet niet zoals in dit akkoord breed en wreed zijn; we moeten de rekening neerleggen bij mensen die hem kunnen betalen. Dit akkoord doet niks aan de vastgeroeste ongelijkheid in bijvoorbeeld de erfbelasting en belastingvoordelen voor zij die al meer dan genoeg hebben.

Dit minderheidskabinet vraagt om een nieuwe politieke cultuur. We moeten meer samenwerken. Maar we moeten ook oppassen dat we het tijdperk van Wilders niet verruilen voor het tijdperk daarvoor. We zijn niet geslaagd als de verhoudingen goed zijn, als we ergens een meerderheid voor onderhandelen, of zelfs als een kabinet vier jaar zit. We zijn geslaagd als we de grote keuzes durven maken die deze nieuwe wereld van ons vraagt.

Volt zal het Europese, progressieve kompas zijn: bereid samen te werken en eigen alternatieven voor te stellen wanneer het beter kan. Wij gaan aan de slag om dit akkoord Europeser, groener en digitaler te maken. 

Meer weten over hoe wij kijken naar het coalitieakkoord? Bekijk hier onze reacties per thema:

Europa

Klimaat

Economie en investeringen

Digitale onafhankelijkheid

Technologie en innovatie als belofte, uitstel als risico

Het akkoord leunt sterk op technologische oplossingen. Kernenergie, waterstof en CO₂-opslag (CCS) krijgen een hoofdrol. Volt omarmt deze inzet op innovatie. We geloven dat investeren in groene technologie niet alleen klimaatwinst oplevert, maar ook economische kansen creëert. Wie nu investeert in de groene economie, bouwt aan de welvaart van morgen. Juist daarom is tempo cruciaal. Maar hier wringt het wel. Kernenergie kan op de lange termijn een belangrijke rol spelen en Volt is daar voorstander van, maar vier nieuwe kerncentrales bouwen kost 10 tot 15 jaar. Het kabinet geeft zelf al toe dat het 2030 doel "lastig" wordt. Tegelijkertijd blijven nieuwe, aanvullende maatregelen uit. Oud beleid wordt voortgezet, een paar knelpunten worden opgelost, maar een echte inhaalstrategie ontbreekt.

"We gaan er alles aan doen," zegt het akkoord. Alleen: wat is 'alles'? Zonder concrete stappen blijft het bij mooie woorden, zijn de daden onzichtbaar en tikt de klok verder.

Netcongestie serieus aangepakt 

Het akkoord bevat ook lichtpunten. Netcongestie wordt serieus aangepakt: een crisiswet, versnelde netuitbreiding en slimmer gebruik van het elektriciteitsnet. De coalitie erkent dat marktwerking alleen onvoldoende is. Die erkenning is realistisch en hard nodig, want zonder uitbreiding van het net kunnen windparken en zonnepanelen hun energie niet kwijt.

Ook het Nationaal Isolatie Offensief is goed nieuws: minder energieverbruik betekent lagere energierekeningen en minder vraag naar elektriciteit. De extra aandacht voor wijken met energiearmoede maakt dit beleid ook sociaal rechtvaardig. De voortzetting van SDE++ en de inzet op 40 GW wind op zee via Contracts for Difference bouwen voort op bewezen instrumenten. Deze maatregelen zijn waardevol, maar ze compenseren niet het gebrek aan urgentie elders. Netuitbreiding en isolatie zijn voorwaarden voor de energietransitie, geen vervanging voor emissiebeleid. En juist daar laat het akkoord steken vallen.

Afschaffen CO₂-heffing

Tegelijkertijd wordt een cruciale pijler onder het klimaatbeleid weggehaald: de nationale CO₂-heffing voor de industrie verdwijnt. Daarmee verschuift het principe van 'vervuiler betaalt' naar 'vervuiler krijgt subsidie'.

In plaats van een duidelijke financiële prikkel om snel te verduurzamen, kiest het kabinet voor maatwerkafspraken en subsidies. Dat is een veel zachter sturingsinstrument. Maatwerkafspraken zijn 'deals' die de overheid met grote industrie onderhandelt in de hoop dat zij verduurzamen. De praktijk laat zien dat dit weinig oplevert. Recente deals, zoals bij Tata Steel, roepen juist vragen op over de daadwerkelijke klimaatwinst.

Gedragsverandering, circulaire economie en het afbouwen van vervuilende productie blijven onderbelicht. De pijn wordt (weer) vooruitgeschoven.

Industrie behouden, maar tegen welke prijs?

De kern van het probleem zit in een onopgeloste spanning. Het kabinet wil energie-intensieve industrie behouden door stroom goedkoper te maken en prikkels voor verduurzaming afbouwen. Tegelijkertijd moet diezelfde industrie verduurzamen, maar dan via vrijblijvende afspraken. Dat valt niet met elkaar te rijmen.

Als verduurzamen niet langer financieel urgent is, waarom zou een bedrijf dan snelheid maken? De kernvraag wordt ontweken: zijn we bereid afscheid te nemen van sectoren die niet snel genoeg verduurzamen en de groene industrieën van de toekomst te omarmen? Door die keuze níet te maken, blijven we pleisters plakken op een fossiel systeem. Een pleister op een gapende wond.

Waarom dit een Europees probleem is

Deze spanning laat zien waarom sterk Europees klimaatbeleid onmisbaar is. Als Nederland de CO₂-heffing afschaft, ontstaat druk op andere landen om hetzelfde te doen. Het resultaat: een race to the bottom waarbij ieder land de eisen verlaagt en uiteindelijk iedereen verliest. Behalve de vervuiler die ons tegen elkaar uitspeelt.

Een sterk Europees beleid voorkomt dit. Met gemeenschappelijke regels zoals het ETS creëer je een gelijk speelveld en kun je tegelijkertijd bedrijven ondersteunen én burgers beschermen via een Sociaal Klimaatfonds. Het regeerakkoord kiest voor nationale kortetermijnoplossingen en maakt het probleem daarmee alleen maar groter.

De visie van Volt: durven kiezen voor de toekomst

Volt ziet dat dit regeerakkoord belangrijke bouwstenen bevat: netcongestie, isolatie, hernieuwbare energie. Maar het mist de moed om de échte transitie te maken. Klimaatbeleid vraagt om heldere politieke keuzes: Welke industrie willen we? Volt kiest voor sectoren die passen bij een klimaatneutrale economie: groene waterstof, circulaire materialen, hernieuwbare energie. Oude, vervuilende sectoren die niet snel genoeg verduurzamen moeten afgebouwd worden, hoe moeilijk die keuze ook is. Hoe snel moet het? We moeten voor 2030 grote stappen zetten. Dat betekent niet alleen investeren in technologie die over 15 jaar klaar is, maar nu al maatregelen nemen die direct werken. Wie betaalt de rekening? De vervuiler betaalt, de burger beschermd. Daarom is de CO₂-heffing beter dan subsidies zonder voorwaarden. Sociaal beleid moet hand in hand gaan met emissiereductie.

Zonder deze keuzes blijven de doelen uit zicht. In een klimaatcrisis moeten we investeren in de economie van morgen, niet krampachtig vasthouden aan de industrie van gisteren.

Veiligheid wordt breder bekeken en dat is winst

In het coalitieakkoord wordt veiligheid breed opgevat. Eindelijk. Niet alleen tanks en vliegtuigen, maar ook cyberdreiging, sabotage, kritieke infrastructuur, economische afhankelijkheden en maatschappelijke weerbaarheid krijgen aandacht. Dat past bij hoe conflicten vandaag de dag worden uitgevochten.

Ook de inzet op Europese defensiesamenwerking is concreter dan voorheen. Nederland wil dat in 2030 de helft van de defensie-aankopen samen met EU-partners wordt uitgevoerd. Er is aandacht voor het in Europa meer dezelfde wapens en systemen gebruiken, zodat landen beter en goedkoper kunnen samenwerken, voor een sterkere Europese defensie-industrie en voor een Europees equivalent van het ‘5 Eyes’-inlichtingennetwerk. Dat zijn stappen vooruit.

Daarnaast is het goed dat Nederland zich uitspreekt voor meerderheidsbesluitvorming in het EU-buitenland- en veiligheidsbeleid. Daarbij is het zogeheten artikel 7-procedures, waarbij het schenden van de kernwaarden van de EU kan leiden tot het opschorten van de rechten van een lidstaat, tegen landen als Hongarije en Slowakije effectiever moeten worden. Wie de Europese rechtsstaat serieus neemt, moet bereid zijn om ook consequenties te verbinden aan schendingen. 

Maar waar blijft het Europa dat op eigen benen staat?

Tegelijkertijd blijft het akkoord opvallend voorzichtig. De NAVO-norm van 3,5% bbp voor defensie-uitgaven wordt omarmd, maar het gaat nadrukkelijk om uitgaven die ieder land voor zich doet, niet om uitgaven die we samen als één Europa doen voor onze gezamenlijke veiligheid. Er is geen Europees defensiebudget, geen echte keuze om nationale belangen ondergeschikt te maken aan ons gedeelde belang en er zijn geen Eurobonds, terwijl een Europese efficiëntieslag juist miljarden kan besparen.

Ook institutioneel blijft het mager. Het akkoord benadert Europa vanuit een nationale blik en daardoor doet het weinig aan het logge, intransparante en onvoldoende democratische Europa. Geen versterkte rol voor onze volksvertegenwoordiging in het Europees Parlement, geen gezamenlijke commandostructuren, geen Europese krijgsmacht (of zelfs maar serieuze bouwstenen daarvoor). Het vetorecht wordt slechts beperkt aangepakt, waardoor we onszelf blijven lamleggen wanneer er besluiten nodig zijn. Dit is dus geen plan voor een Europa dat zelfstandig kan handelen nu de VS zich verder terugtrekt. Kortom, de coalitie wil wel samenwerking, maar zonder de bijbehorende politieke en financiële solidariteit.

Buitenlandbeleid of veiligheidsvisie?

Wat bovendien ontbreekt, is een bredere visie op buitenlandbeleid. Ontwikkelingssamenwerking, diplomatie, conflictpreventie en democratiebevordering worden vooral bekeken door een economische of veiligheidsbril. De 0,7%-norm voor ontwikkelingssamenwerking wordt genoemd, maar er is nauwelijks geld voor gereserveerd. Mensenrechten blijven belangrijk, tenzij het economisch ongemakkelijk wordt.

Zo dreigt het buitenlandbeleid te beperken tot defensie en handel, terwijl een stabiele wereld waarin wij veilig zijn juist vraagt om langetermijninvesteringen in rechtsstaat, democratie en menselijke veiligheid.

Van retoriek naar realiteit

Het standpunt van Volt is simpel: in deze tijd hebben we een sterke en verenigde Europese wereldmacht nodig, en dat vraagt om ambitie. Niet de 27 kleine legertjes die individueel wapens inkopen, maar één Europees defensieleger waarmee we Trump niet meer nodig hebben en tegelijkertijd miljarden besparen. Niet alleen mooie woorden over een verenigd Europa, maar een Europese buitenlandminister die zorgt dat we aan tafel zitten in plaats van op het menu staan. Niet genoegen nemen met een log Europa waar normale mensen geen grip op hebben, maar een democratisch Europa met een sterk parlement dat ons vertegenwoordigt.

Dit regeerakkoord zet stappen in de goede richting, maar durft de grootste en belangrijkste stappen nog niet te zetten. De echte vraag is niet óf Europa meer moet samenwerken, maar hoe lang we ons nog kunnen veroorloven om dat halfslachtig te doen. 

Trump heeft de mond vol over nationale veiligheid en kritieke grondstoffen in Groenland, maar deze argumenten zijn niet rationeel. De VS heeft op dit moment al een militaire basis in het noorden van Groenland, de Pituffik Space Base. In het verleden had de VS zelfs veel meer militaire bases in Groenland, en ze mogen die opnieuw neerzetten als zij dit willen. Er is dus geen militaire noodzaak om Groenland te annexeren. Ten tweede kan de VS al toegang tot deze aardmetalen krijgen door zaken te doen met Groenland. Groenland is 'open for business' en volledig bereid deze grondstoffen te (laten) mijnen en te verhandelen. Dit gaat dus niet over veiligheid of toegang tot metalen, maar om imperialisme.

Vorig jaar in april reisde ik naar Groenland met een delegatie van het Europees Parlement. Mijn bezoek volgde na de eerste dreigementen van Trump over 'annexatie van Groenland'. Militair ingrijpen sloot hij niet uit. 'Ik ben bang,' zei de Groenlandse man naast me in het vliegtuig. Andere Groenlanders die ik sprak waren naast bang ook beledigd, omdat Donald Trump Jr. tijdens een bezoek op straat aan willekeurige mensen geld aanbood om MAGA-petjes op te zetten. De hechte eilandgemeenschap vond dit respectloos: 'Greenland is open for business, but not for sale.'

Lakmoesproef voor Europa

Uit onderzoek blijkt dat 85 procent van de Groenlanders tegen een aansluiting van Groenland bij de VS is. Groenland is een semi-autonoom gebied van Denemarken en kan onafhankelijk worden als een meerderheid van de Groenlanders dit wil. De partijen die pleiten voor het langzaam steeds onafhankelijker worden van Denemarken hebben vorig jaar de verkiezingen gewonnen. De premier van Groenland, Jens-Frederik Nielsen, sprak in oktober het Europees Parlement toe. Hij bedankte de EU voor de betrouwbaarheid, steun en samenwerking die zo'n positieve invloed op hun samenleving heeft.

Groenland is de lakmoesproef of Europa haar eigen belangen en burgers kan verdedigen. De EU heeft een eigen 'artikel 5', net als de NAVO, dat lidstaten verplicht elkaar bij te staan bij een aanval: het zogenaamde artikel 42.7. Deze is ook van toepassing op territorium van lidstaten dat niet direct onderdeel is van de EU, zoals Groenland. Voor het eerst komt de veiligheidsdreiging niet van buiten, maar van binnen onze NAVO-bondgenoten. Dat terwijl Denemarken één van de meest trouwe bondgenoten van de VS was. Deense soldaten hebben het hoogste offer gebracht in de oorlogen in Irak en Afghanistan. Een Amerikaanse aanval op Groenland zou definitief het einde betekenen van de trans-Atlantische alliantie, de NAVO en de EU zoals we die kennen.

Dit is een kantelpunt voor Europa en plaatst ons voor een enorm dilemma. Wat doen we als de VS Groenland willen aanvallen en inlijven? En nog belangrijker: hoe zetten we onze Europese kracht in om ervoor te zorgen dat we dit scenario voorkomen? We laten het gebeuren of we trekken een duidelijke streep in het zand. Daarom moet Europa, naast de diplomatieke inspanningen om dit te voorkomen, ook stevige maatregelen durven te nemen.

Het eerste is onze afhankelijkheid van de VS razendsnel verkleinen. De vernederende vleierij bij 'daddy' Trump komt doordat Europese leiders zich realiseren dat we op het gebied van defensie, technologie en energie afhankelijk zijn van Amerika. Die vleierij heeft ons wat tijd opgeleverd, maar die wordt onvoldoende benut. We moeten op gebied van defensie veel meer tempo maken. Daarnaast moet de technologische afhankelijkheid verkleind worden door nu af te spreken dat binnen een paar jaar alle Europese overheden alleen nog maar Europese cloud services en software mogen gebruiken. Veel Europese leiders geloven nog dat de VS na de mid-terms van november dit jaar of na de presidentsverkiezingen van 2028 terug zal keren naar de oude relaties. Maar zelfs als die verkiezingen eerlijk plaatsvinden, is de relatie onherstelbaar beschadigd. Het geslijm richting Trump geeft ons tijd, maar geeft Trump ook de ruimte om onverstoord verder te gaan.

Sancties

Daarom is het tweede dat we moeten doen onze kracht inzetten. We staan op sterkere economische voet dan we ons vaak realiseren. Europa heeft een gigantische afzetmarkt en de Amerikaanse economie heeft die nodig. Er moet een Europees sanctiepakket klaarliggen indien Amerika een poging doet om Groenland te annexeren. De kosten die de VS betaalt voor het innemen van Groenland, moeten hoger zijn dan de potentiële baten. Daarvoor moeten we wel bereid zijn om eerst een keer hard terug te slaan. In tegenstelling tot het dictatoriale Rusland is de Amerikaanse samenleving en politiek wél gevoelig voor economische effecten.

Het derde is nóg fundamenteler: de Europese Unie hervormen tot de Verenigde Staten van Europa. Met een democratisch gekozen regering en één buitenland- en veiligheidsbeleid. Alleen zo'n macht kan ons, Europeanen, beschermen tegen de grillen van de wereldorde van de 21ste eeuw. Dit zijn gigantische, dure en moeilijke opgaven, maar ze zijn noodzakelijk. De prijs die we zullen betalen voor niks doen zal nog veel groter zijn.

Beluister de aflevering van 'Boekestijn en de Wijk' met Reinier van Lanschot hier op BNR.