Een jonge beweging die snel groeit

In De Pijp, het creatieve bedrijfsverzamelgebouw waar Groener Groningen huist, sprak ik met Ferrick van Dongen over de ontwikkeling van stichting Groener Groningen. Wat begon met enkele mensen die “gewoon duurzamer wilden leven” is in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een beweging die in de hele stad zichtbaar is. De groei ging zo snel dat het team zichzelf soms moest bijbenen. Groener Groningen startte als vrijwilligersinitiatief, maar de vraag uit de stad en vanuit partners nam zo toe dat er inmiddels sprake is van een sociaal ondernemende stichting, met ruim twintig actieve vrijwilligers.

Ferrick schetste hoe die groei eruitzag. De eerste Kleer’nzooi trok al wataandacht, maar toen de editie in de Martini Kerk duizenden bezoekers trok, werd duidelijk dat het initiatief veel groter kon worden dan de club vrijwilligers waarop het gebouwd was. Dezelfde beweging zag je bij de ontwikkeling van PlatteGrunn: een idee dat begon als een kaart voor de wijk groeide uit tot een stadsbreed overzicht van circulaire plekken. Volgens Ferrick was dat niet zozeer een strategisch plan, maar “iets dat steeds verder groeide omdat mensen het nodig bleken te hebben”.

Duurzaamheid dicht bij huis, en juist dat werkt

Wat me tijdens het gesprek opviel, is hoe sterk Groener Groningen aansluit bij de maatschappelijke doelen die ik vertegenwoordig. Zij laten zien dat duurzaam gedrag niet draait om grote gebaren, maar om kleine stappen die je in je eigen omgeving zet. In het gesprek kwam regelmatig terug hoe belangrijk het is dat bewoners zelf het gevoel hebben dat ze mee kunnen doen. Dat je duurzaam kán zijn zonder dat het ingewikkeld wordt, zonder dat het extra kost, zonder dat je precies weet waar je moet beginnen.

Kleer’nzooi is daar een perfect voorbeeld van: een evenement dat duurzaamheid toegankelijk maakt voor mensen die anders misschien niet snel met circulaire kleding bezig zijn. PlatteGrunn doet hetzelfde, maar dan op dagelijkse schaal. De kaart laat bewoners zien waar ze terecht kunnen om te repareren, te lenen, te ruilen of duurzame keuzes te maken zonder dat daarvoor een hoogdrempelige kennis nodig is.

Ferrick verwoordde het treffend: “Als je wilt dat mensen duurzamer leven, moet je het ze makkelijk maken. En dat begint vaak gewoon in hun eigen wijk.”

Waar de beweging tegen grenzen aanloopt

Hoewel Groener Groningen veel bereikt, is het geen romantisch verhaal zonder hobbels. In het gesprek werd duidelijk hoe lastig het voor de stichting is om alles draaiend te houden op vrijwillige basis. Het enthousiasme is groot, maar de hoeveelheid werk nog groter. De organisatie heeft ervaren dat vrijwillige inzet niet altijd samengaat met de schaal waarop zij inmiddels opereren.

Met name de continuïteit bleek een uitdaging. Communities werden opgezet met de gedachte dat bewoners die na verloop van tijd zelf zouden dragen. In de praktijk blijkt dat die begeleiding voor nu nog nodig is maar dit uiteindelijk wel uit de bewoners zelf hopen te halen, wanneer de maatschappij hier verder in ontwikkeld is. Mensen willen meedoen, maar niet altijd organiseren. Zonder structuur valt zo’n initiatief snel stil. De stichting merkte ook dat contact met wijkcentra soms moeizaam verloopt, simpelweg omdat iedereen veel doet en weinig tijd heeft. Daardoor kan waardevolle samenwerking blijven liggen.

Ferrick benoemde dit eerlijk: “Er worden prachtige wijkinitiatieven ontwikkeld door bewoners zelf, maar is er vaak helaas niet de kracht en tijd om dit verder te onplooien. Daar kunnen wij dat verder ondersteunen om bewoners verder te helpen maken van duurzame keuzes.”

Waarom sociaal ondernemerschap nodig werd

Groener Groningen staat nu op het punt waarop professionalisering onvermijdelijk is. De keuze om opdrachten voor externe partijen te doen – onder andere voor de gemeente – is niet geboren uit winstmotief, maar uit de wens en het benutten van de kans om te kunnen investeren in het ontwikkelen van nieuwe concepten en daarmee Groningen nog verder te helpen dan al gedaan wordt. Zonder die inzet kun je geen grote evenementen draaien, geen campagnes bouwen en geen communities begeleiden. De stichting wil inhoudelijk blijven groeien, maar dat kan alleen als er een stevige organisatorische basis ligt.

Ferrick vertelde hoe het team werkt aan een nieuwe structuur, waarin vrijwilligers en professionals naast elkaar bestaan. Vrijwilligers blijven het hart van de stichting, maar niet langer de enige motor. Projectmanagers, vrijwilligers, communicatiespecialisten en uitvoerders kunnen opdrachten uitvoeren, terwijl de stichting met de opbrengsten nieuwe ideeën wilt ontwikkelt.

“We willen blijven doen wat we doen, maar dan op een manier die we vol kunnen houden,” zei Ferrick. En precies dat is nodig om duurzame verandering in de stad stabiel en eerlijk te organiseren.

De plannen voor de toekomst: verbreden, verdiepen, verbinden

De toekomstplannen die Ferrick beschreef, komen logisch voort uit wat nu al gebeurt. De kledingcommunity wordt verder uitgebouwd, en moet uiteindelijk een blauwdruk worden voor andere thema’s. Niet alleen kleding, maar ook voeding, bouwmaterialen en alledaagse consumptie kunnen volgens dezelfde werkwijze worden aangepakt: creatief, wijkgericht en laagdrempelig.

PlatteGrunn blijft verder groeien als gids voor circulaire keuzes in de stad. Kleer’nzooi blijft een icoon, maar hoeft niet altijd door Groener Groningen zelf te worden gedragen; als partners het concept overnemen, wordt het effect alleen maar groter. Zo ontstaat ruimte om nieuwe campagnes te ontwikkelen en andere communities op te zetten.

Wat bij alles terugkomt, is dat Groener Groningen samenwerking wil versterken. Niet door de rol van wijkcentra of bestaande initiatieven over te nemen, maar door aan te sluiten en zichtbaar te maken wat er al gebeurt. In het gesprek werd duidelijk dat de stichting structureel samen wil werken met de gemeente, juist om bewoners beter te betrekken en om te zorgen dat hun ervaringen ook echt doorwerken in beleid.

Het maatschappelijke belang: duurzaamheid als sociaal bindmiddel

Uit het gesprek bleek hoe sterk het werk van Groener Groningen raakt aan bredere maatschappelijke waarden. Duurzaamheid gaat hier niet alleen over milieu of grondstoffen, maar ook over mensen. Door met bewoners in gesprek te gaan op pop‑ups in de wijk, door communities op te bouwen en door circulaire initiatieven zichtbaar te maken, ontstaat sociale samenhang. Mensen voelen zich betrokken bij hun leefomgeving, ontmoeten elkaar en ervaren dat zij onderdeel zijn van een beweging die groter is dan henzelf.

Het is precies dit snijvlak – tussen duurzaamheid, sociale cohesie en dagelijks gedrag – dat aansluit bij de maatschappelijke doelen die ik vanuit Volt vertegenwoordig. Groener Groningen laat zien hoe je een circulaire economie inzet als motor voor sociale impact. Hoe je van afval waarde maakt. Hoe je bewoners eigenaarschap geeft. Hoe je een stad toekomstbestendig maakt door iedereen mee te nemen, ongeacht inkomen of kennisniveau.

Waar de waarden van Volt en het werk van Groener Groningen elkaar raken

De verhalen en voorbeelden van Groener Groningen laten zien hoeveel er mogelijk wordt wanneer je bewoners de ruimte en ondersteuning biedt om hun eigen omgeving vorm te geven. Voor Volt is dit verhaal vooral een bevestiging van de waarden waar wij voor staan. Duurzame gedragsverandering begint bij mensen thuis: in hun wijk, in hun straat, op plekken waar het dagelijks leven zich afspeelt. Daarom moeten we investeren in initiatieven die verduurzaming concreet en toegankelijk maken, zodat iedereen mee kan doen – ongeacht inkomen, kennis of achtergrond.

Daarnaast laat de circulaire aanpak van Groener Groningen zien dat afval niet het einde van een product hoeft te zijn, maar het begin van iets nieuws. Door hergebruik, reparatie en lokale samenwerking te stimuleren, bouwen we aan een circulaire economie die niet alleen beter is voor het milieu, maar ook sociale impact creëert en nieuwe kansen biedt voor bewoners. Dat is precies de richting waar het Volt dat de stad zich ontwikkelt.

En juist omdat deze beweging van onderop ontstaat, is het belangrijk dat bewoners ook invloed krijgen op de keuzes die hun leefomgeving bepalen. Wijkbudgetten kunnen inwoners de middelen geven om eigen ideeën te realiseren. Wijkburgerberaden kunnen helpen om de kennis en creativiteit die in Groningse buurten aanwezig is een duidelijke plek te geven in besluitvorming. Groener Groningen laat dagelijks zien hoeveel waarde er schuilt in die lokale ervaring. Het is aan ons om die waarde ook structureel te benutten.

Voor Volt onderstreept dit verhaal dat duurzaamheid, democratische betrokkenheid en circulaire vernieuwing geen losse doelen zijn, maar elkaar versterken. Wie bewoners de kans geeft om te verduurzamen, wie ruimte maakt voor hun ideeën en wie lokale initiatieven ondersteunt, bouwt uiteindelijk aan een stad die toekomstbestendig is – economisch, sociaal en ecologisch.

Doe zelf ook duurzaam tijdens de Week van de Circulaire Economie

Kort na de verkiezingen op 18 maart begint de Week van de Circulaire Economie. Groener Groningen staat dan in verschillende wijken met pop‑ups, gesprekken en praktische voorbeelden van circulaire keuzes. Deelnemers kunnen ontdekken dat ze vaak al circulairder leven dan ze denken, en dat kleine aanpassingen grote effecten kunnen hebben. Het is een ideaal moment om de stichting te ontmoeten en te ervaren hoe toegankelijk en inspirerend duurzaam leven kan zijn. Maar eerst treffen we elkaar bij het feest van de lokale democratie. Stem Volt!

De paradox van ons huidige systeem

Laten we eerlijk zijn: ons huidige systeem werkt averechts. Studenten in een zelfstandige studio kunnen huurtoeslag aanvragen, studenten op een kamer meestal niet. Het gevolg? Projectontwikkelaars bouwen liever studio's, want die zijn financieel aantrekkelijk door de indirecte subsidie. Voor studenten wordt een luxe studio daardoor vaak nauwelijks duurder dan een kamer.

Maar hier zit het probleem: uit onderzoek blijkt keer op keer dat studenten op kamers met huisgenoten gelukkiger zijn. Ongeveer 75% heeft een goede band met hun huisgenoten, tegenover slechts 42% van de studiobewoners met hun buren. We subsidiëren dus feitelijk eenzaamheid, terwijl samenwonen juist beschermt tegen stress en prestatiedruk.

Integraal denken loont

Bij Volt geloven we in een integrale aanpak. Wonen is meer dan een dak boven je hoofd – het bepaalt mee hoe je je ontwikkelt, hoe je studeert en hoe je je voelt. Als we kijken naar de échte kosten van ons systeem, dan zien we een schrijnend beeld.

Een studentenstudio kost de staat over 50 jaar tussen de € 159.000 en € 290.000 aan huurtoeslag. Tegelijkertijd betalen we straks de prijs in GGZ-kosten, omdat eenzame studenten vaker psychische klachten ontwikkelen. En dan hebben we het nog niet eens over de maatschappelijke gevolgen van een generatie jongeren die op jonge leeftijd in isolement wordt geplaatst.

Creatieve oplossingen voor een complex probleem

De oplossing ligt niet in meer van hetzelfde. We moeten durven denken in nieuwe woonvormen en slimme financiering.

Objectsubsidie in plaats van huurtoeslag: een eenmalige subsidie van € 32.000 tot € 60.000 per kamer aan de bouwer maakt de businesscase van kamers met gedeelde voorzieningen weer rond. Dat scheelt de samenleving per woning tienduizenden euro's vergeleken met decennia huurtoeslag uitkeren.

Clusterwoningen: compacte units van drie of vier kamers met eigen sanitair maar een gezamenlijke woonkeuken. Dit biedt privacy waar nodig, maar creëert sociaal contact waar het ertoe doet: bij het koken en eten.

Beter benutten van bestaande woningen: hospitaverhuur stimuleren vermindert eenzaamheid én creëert snel extra aanbod zonder nieuwbouw.

Soberder bouwen: studentenhuisvesting mag best wat bescheidener. Niet iedereen heeft direct een eigen keuken nodig. Door voorzieningen te delen kan er op dezelfde oppervlakte meer gehuisvest worden – duurzamer én betaalbaarder.

De rol van gemeenten

Gemeenten zijn geen toeschouwers in dit dossier. Zij bepalen via bestemmingsplannen en anterieure overeenkomsten waar en hoe er gebouwd wordt. Ze kunnen eisen dat een bepaald percentage nieuwbouw uit onzelfstandige kamers bestaat. Via nationale regelingen zoals de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen en Europese fondsen kunnen ze financiering aanboren voor betaalbare projecten.

In Groningen hebben we met de gemeente, RUG en Hanze de plicht om voorop te lopen. Het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting vraagt om 60.000 extra woningen tot 2030. Laten we ervoor zorgen dat dit geen 60.000 eenzame studio's worden, maar woonvormen die écht bijdragen aan studentenwelzijn.

Tijd voor actie

De huidige situatie vraagt om politieke moed. Moed om het huisvestingsvraagstuk niet los te zien van studentenwelzijn. Moed om creatief te denken over financiering en bouwvormen. En moed om te kiezen voor wat werkt, niet wat makkelijk is.

Volt staat voor een leefbare studentenhuisvesting waarin verbinding centraal staat. Waar studenten niet alleen een kamer vinden, maar een thuis. Waar de overheid investeert in floreren in plaats van eenzaamheid te subsidiëren. Waar gemeenten, onderwijsinstellingen en corporaties samenwerken aan oplossingen die écht werken.

Er is dringend een andere aanpak nodig. Een waarin we in samenhang denken, creatief oplossen, en het welzijn van studenten vooropstellen. Want goed wonen doet iets met je – en dat verdient elke student.

Als kandidaat gemeenteraadslid kan ik niet wachten hiervoor mijn handen uit de mouwen te steken. Heb je ideeën of wil je meedoen, neem dan contact met me op. 

Groningen fietsstad: een toekomstbeeld

Stel je voor: straten gemaakt voor mensen, niet voor auto’s, waar kinderen veilig spelen, buren elkaar ontmoeten, er ruimte is voor groen en de lucht schoon is. En waar vrouwen ’s nachts geen omweg meer hoeven maken. Waar fietsers en voetgangers voorrang hebben en auto’s te gast zijn. Fietsen is dan - naast handig en snel - ook sociaal en veilig.

Ook buiten de stad

Een goed fietsbeleid stopt niet bij de stadsgrens. Het fietspad tussen Haren en Glimmen is nu hobbelig en niet fijn om over te fietsen. Laten we er samen voor zorgen dat de fietsverbindingen logisch, veilig en comfortabel zijn voor iedereen, waaronder ouderen en mensen die naar hun werk fietsen. 

Van koploper naar achterblijver – en weer terug?

Groningen stond in 2021 nog op de derde plaats in de wereldwijde ranglijst van fietssteden. Nu zijn we zelfs uit de Europese top 5 verdwenen, terwijl steden als Utrecht en Parijs nu juist meer investeren in fietsen, bijvoorbeeld met groene golven voor fietsers en fietsles voor ieder kind.

Groningen kan dit ook

We hebben al een sterke fietscultuur. Laten we die versterken met:

• Slimme verkeerslichten die fietsers voorrang geven.

• Het 050-fietslicht als standaard.

• Voldoende en gemakkelijk toegankelijke fietsenstallingen.

• Betrouwbaar openbaar vervoer als alternatief.

• Minder auto’s in de stad en een maximumsnelheid van 30 km/u.

Fietsen als uitgangspunt: een stad voor iedereen

Utrecht en Parijs laten zien: het gaat niet alleen om ruimte voor fietsen, maar om de stad rondom fietsen te bouwen. Dat betekent:

• Veiliger straten met minder ongelukken.

• Gezondere bewoners door meer beweging en schonere lucht.

• Een stad voor iedereen: jong en oud, uit de stad of het dorp.

Fiets je mee?

In Groningen fietsen we niet omdat het moet, maar omdat het logisch en makkelijk is. Laten we samen bouwen aan een stad waar fietsen de vanzelfsprekende keuze is.

Wat kun jij doen?

• Blijf fietsen – elke rit telt.

• Meld onveilige routes bij de gemeente.

• Praat mee in je buurt.

• Stem op politici die investeren in duurzame mobiliteit.

Fietsen is meer dan trappen. Het is een keuze voor een veilige, gezonde en leefbare stad. Dus: fiets jij mee?

Te vaak reageren progressieve politici op frames die elders zijn bedacht. Migratie wordt besproken in termen van dreiging. Bestaanszekerheid in termen van schaarste. Klimaatbeleid moet ‘realistisch genoeg’ zijn binnen grenzen die zijn bepaald door (vaak onvolledige) percepties over de publieke opinie. Wie het speelveld van de ander accepteert, begint met een achterstand. Vanuit een defensieve positie kun je hooguit het verlies beperken en maar zelden winnen.

Debatten worden gestuurd door aannames over wat ‘de gewone mens’ zou vinden, vaak gekleurd door een conservatief en een door de onderbuik gekleurd referentiekader. Progressieve partijen, gevoelig voor taal en framing, moduleren hun boodschap om ‘harder’ of ‘strenger’ over te komen. Zo schuift het midden langzaam verder naar rechts op.

Echte vooruitgang in het debat ontstaat als ideeën elkaar ontmoeten en in compromis tot betere oplossingen leiden. Democratie veronderstelt deze botsing: these, antithese, synthese. Maar dat proces werkt alleen als deelnemers elkaars legitimiteit erkennen en de democratische spelregels respecteren. Het vereist een minimale gedeelde werkelijkheid.

Extreemrechtse en radicale bewegingen opereren volgens een andere politieke logica. Hun doel is niet synthese, maar ontregeling. Niet het compromis, maar permanente escalatie. Polarisatie is daarbij geen bijproduct, maar een instrument dat vaak in dienst van zichtbaarheid, mobilisatie en persoonlijk gewin staat.

In die context verliest het klassieke debatmodel zijn kracht. Wie het speelveld betreedt, bevestigt impliciet het frame dat is gecreëerd. Het gesprek wordt niet gevoerd om tot betere oplossingen te komen, maar om tegenstellingen te creëren en te verharden. Dat plaatst progressieve politici in een strategische val: blijf je bij je waarden, dan word je geridiculiseerd als naïef of wereldvreemd. Pas je je toon of taal aan, dan ben je zogenaamd inconsistent of oneerlijk. De uitkomst staat al bij voorbaat vast.

Daarmee wordt ook duidelijk dat toonmatiging op zichzelf weinig oplost. Deradicalisering vindt zelden plaats in het politieke debat of in televisiestudio’s. Zij vindt plaats in sociale verbanden (in families, vriendenkringen en lokale gemeenschappen) waar vertrouwen en nabijheid bestaan. Het idee dat escalatoire politiek kan worden ‘ontkracht’ door simpelweg beter te framen of vriendelijker te formuleren, miskent de aard van het probleem.

Dit raakt aan de paradox van tolerantie: een samenleving die onbeperkt tolerant is tegenover krachten die haar fundamenten ondermijnen, ondergraaft uiteindelijk haar eigen vrijheid. Democratische volwassenheid vraagt om onderscheidingsvermogen. Niet ieder podium hoeft gedeeld te worden.

Ook het medialandschap speelt hierin een rol. Zowel alternatieve als mainstream media opereren binnen economische prikkels. Aandacht is schaars. Controverse verkoopt. Conflict genereert clicks. In een 24-uurs nieuwscyclus wordt spanning sneller beloond dan nuance. De toenemende concentratie van diverse media in grote mediabedrijven maakt die dynamiek nog urgenter.

Zo ontstaat een perverse prikkel: ideeën die shockeren krijgen disproportioneel veel podium. Vanuit het idee dat ‘alles ter discussie moet kunnen staan’ krijgt vrijwel ieder standpunt een schijn van gelijkwaardigheid. Dat is vals pluralisme. Feitelijke onderbouwing en institutionele ernst worden gereduceerd tot één mening onder velen. Dit is geen grote samenzwering, maar een structureel gevolg van commerciële logica. Financieel gewin en marktaandelen zijn an sich legitieme doelen, maar vallen niet vaak samen met het versterken van de democratie.

De capitulatie voor vals pluralisme en anti-intellectualisme onthult een diepe onzekerheid bij progressief en hoogopgeleid Nederland: angst om naïef of elitair te lijken, om de aansluiting met de ’echte Nederlander’ te verliezen. Maar wie politiek bedrijft zonder overtuiging, verliest richting. Dapperheid is noodzakelijk en dat betekent vertrouwen hebben in je eigen verhaal.

Ondertussen wachten de grote vraagstukken niet. Hoe organiseren we de energietransitie rechtvaardig? Hoe beschermen we publieke waarden in een tijd van digitalisering en AI? Hoe maken we wonen betaalbaar? Hoe versterken we preventieve zorg en gelijke kansen? Dat zijn institutionele opgaven en deze verdragen geen permanente afleiding.

Bij Volt stellen wij dat onze democratie onderhoud nodig heeft. Het antwoord is geen cynisme, maar versterking: burgerberaden en wijkbudgetten, digitale toegankelijkheid en gelijke informatievoorziening, investeringen in preventieve zorg en kansengelijkheid, en een digitale strategie ingebed in Europese waarden als privacy en transparantie. Dit vraagt stabiliteit, kennis en focus. Het vraagt om politici die het langetermijnverhaal durven vertellen, ook indien dat minder spectaculair oogt dan een verhitte talkshow.

Progressieve partijen moeten stoppen met reageren en opnieuw leren leiden met een positieve toekomstvisie. Niet defensief, maar constructief. Niet meegaan in elke opgelegde discussie, maar het publieke debat herijken rond de vragen die ertoe doen. Wonen wordt niet betaalbaarder door retoriek. Klimaatproblemen verdwijnen niet door struisvogelpolitiek. Digitale soevereiniteit ontstaat niet uit cynisme. Kansengelijkheid komt niet voort uit een permanente cultuurstrijd.

Tijd om de koers terug te pakken: kalm, constructief en onmiskenbaar strijdbaar.

Blog post: It's time for a courageous progressive Netherlands

Jelmer Herms (February 22, 2026)

Progressive politics in the Netherlands has been losing ground for years. Not because it lacks concrete ideas or plans, but rather because it gets caught up in discussions that it did not define or initiate.

Far too often, progressive politicians respond to frames that were designed elsewhere. Migration is discussed in terms of threat. Economic security in terms of scarcity. Climate policy must be ‘realistic enough’ within limits determined by (often incomplete) perceptions of public opinion. Those who accept the other side's playing field start at a disadvantage. From a defensive position, you can at best limit your losses, and rarely win.

Debates are driven by assumptions about what 'ordinary people' would think, often colored by a conservative and gut-level frame of reference. Progressive parties, sensitive to language and framing, modulate their message to come across as ‘tougher’ or ‘stricter.’ As a result, the center slowly shifts further to the right.

Real progress in societal debate occurs when ideas meet and lead to better solutions through compromise. Democracy presupposes this clash: thesis, antithesis, synthesis. But that process only works when participants recognize each other's legitimacy and respect the rules of democracy. It requires a minimum shared reality.

Far-right and radical movements operate according to a different political logic. Their goal is not synthesis, but disruption. Not compromise, but permanent escalation. Polarization is not a by-product, but an instrument in service of visibility, mobilization and personal gain.

In this context, the classic debate model loses its power. Anyone who enters the playing field implicitly confirms the frame that has been created. The conversation is not conducted to arrive at better solutions, but to create and harden divisions. This places progressive politicians in a strategic trap: if you stick to your values, you will be ridiculed as naive or out of touch. If you adjust your tone or language, you will be accused of being inconsistent or dishonest. In either case, the outcome is predetermined.

This also makes it clear that moderating your tone does little to solve the problem. Deradicalization rarely takes place in political debates or television studios. It takes place in social contexts (in families, circles of friends, and local communities) where trust and closeness exist. The idea that escalatory politics can be 'neutralized' simply by improving the frame and phrasing with more kindness is misgiven, and misunderstands the nature of the problem.

This touches on the paradox of tolerance: a society with limitless tolerance of forces that undermine its foundations will ultimately undermine its own freedom. Democratic maturity requires discernment. Not every platform needs to be shared.

The media landscape also plays a role in this paradox. Both alternative and mainstream media operate within economic incentives. Attention is scarce. Controversy sells. Conflict generates clicks. In a 24-hour news cycle, tension is rewarded more quickly than nuance. The increasing concentration of diverse media in large media companies makes this dynamic even more urgent.

This creates a perverse incentive: ideas that shock receive disproportionate attention. Based on the idea that ‘everything should be open to discussion,’ virtually every point of view is given a semblance of equality. This is false pluralism. Factual substantiation and institutional seriousness are reduced to one opinion among many. This is not a grand conspiracy, but a structural consequence of commercial logic. Financial gain and market share are legitimate goals in themselves, but they do not often coincide with the strengthening of democracy.

The capitulation to false pluralism and anti-intellectualism reveals a deep insecurity among progressive and highly educated Dutch people: fear of appearing naive or elitist, of losing touch with the ‘real Dutch.’ But those who engage in politics without conviction lose their direction. Courage is necessary, and that means having confidence in your own story.

Meanwhile, the major issues of our time will not wait. How do we organize the energy transition fairly? How do we protect public values in an age of digitization and AI? How do we make housing affordable? How do we strengthen preventive care and equal opportunities? These are institutional challenges, and they cannot tolerate permanent distraction.

With Volt, we argue that our democracy needs maintenance. The answer is not cynicism, but reinforcement: citizen councils and neighborhood budgets, digital accessibility and equal access to information, investments in preventive care and equal opportunities, and a digital strategy embedded in European values such as privacy and transparency. This requires stability, knowledge, and focus.

It requires politicians who dare to tell the long-term story, even if it looks less spectacular than a heated talk show. Progressive parties must stop reacting and learn to lead again with a positive vision of the future. Not defensively, but constructively. Not going along with every imposed discussion, but recalibrating the public debate around the questions that matter. Housing does not become more affordable through rhetoric.

Climate problems will not disappear by sticking our heads in the sand. Digital sovereignty does not arise from cynicism. Equal opportunities will not emerge from a permanent culture war.

Time to get back on track: calm, constructive, and unmistakably courageous.

According to Cody Rozema (25), number 3 on the list of candidates, this is what sets Volt apart: "Many parties don't dare to be bold. This results in election programmes full of generalities that everyone can agree with, but that are of no real use to anyone. We have opted for a clear vision, substantiated with facts, practical examples and real choices."

Deciding together as a common thread
The Volt Eemsdelta programme focuses on housing, livelihood security, democratic renewal, climate and young people, among other things, with one common thread: policy is not made for residents, but with residents. And that requires more than public consultation evenings without consequences.

Sanne Wagenvoorde (20), number 2 on the list, emphasises that, as far as Volt is concerned, participation does not stop with the decision-making process.

"For us, participation does not stop with the decision-making process. It is about continuing to listen, evaluate and provide feedback afterwards. This gives residents real ownership of their living environment and allows you to shape the municipality together as a community."

Plans in English and by post on request
It is striking that Volt Eemsdelta is the only party to publish its entire election programme in English. This is a conscious political choice, says party leader Cees van Ekelenburg (67).

"Eemsdelta has more than 2,100 international residents. These are not temporary guests, but people who live, work and contribute to our community here. Democracy is only credible if everyone has the opportunity to participate. Accessible information is the minimum basis for this." Volt also advocates free Dutch language courses for newcomers.

The party also offers the election programme in physical form. "The future may be digital, but that should never mean that people are excluded," says Cees. "Anyone who asks us for it on the street or by email will receive a physical copy of the election programme in the post. This way, people who are less digitally savvy can also familiarise themselves with our plans." A copy can be requested by emailing eemsdelta@voltnederland.org.

"Eemsdelta is so much more than Appingedam and Delfzijl"

Volt also emphasises that Eemsdelta is more than just its urban centres. Frederiek Wierenga (20), number 4 on the list and raised in Bierum, has seen this difference her entire life.

"For a long time, I noticed that villages like Bierum received less attention than the larger towns. That feeling still exists. Many residents feel distant from the administration and do not see their own lives reflected in the choices that are made. With Volt, we want to show that it is precisely the less visible voices that deserve a place at the table: to discuss housing, accessibility, opportunities and having a say in their own village."

The full election programme is available in two languages at voltnederland.org/groningen/ver…amma-eemsdelta.

Volgens Cody Rozema (25), nummer 3 op de kandidatenlijst, is dat wat Volt onderscheidt: “Veel partijen durven het niet scherp te maken. Dan krijg je verkiezingsprogramma’s vol algemeenheden waar iedereen het mee eens kan zijn, maar waar niemand echt iets aan heeft. Wij hebben juist gekozen voor een duidelijke visie, onderbouwd met feiten, praktijkvoorbeelden en echte keuzes.”

Samen beslissen als rode draad

Het programma van Volt Eemsdelta richt zich onder andere op wonen, bestaanszekerheid, democratische vernieuwing, klimaat en jongeren, met één rode draad: beleid maak je niet vóór inwoners, maar mét inwoners. En dat vraagt om meer dan inspraakavonden zonder gevolgen.

Sanne Wagenvoorde (20), nummer 2 op de lijst, benadrukt dat inspraak wat Volt betreft niet stopt bij het nemen van een besluit.

“Voor ons stopt participatie niet bij het nemen van een besluit. Het gaat erom dat je daarna blijft luisteren, blijft evalueren en blijft terugkoppelen. Zo geef je inwoners daadwerkelijk eigenaarschap over hun leefomgeving en vorm je de gemeente samen als gemeenschap.”

Plannen in het Engels en op aanvraag per post

Opvallend is dat Volt Eemsdelta als enige partij haar volledige verkiezingsprogramma ook in het Engels publiceert. Een bewuste politieke keuze, stelt lijsttrekker Cees van Ekelenburg (67).

“Eemsdelta telt meer dan 2100 internationale inwoners. Dat zijn geen tijdelijke gasten, maar mensen die hier wonen, werken en bijdragen aan onze gemeenschap. Democratie is pas geloofwaardig als iedereen de kans krijgt om mee te doen. Toegankelijke informatie is daarvoor de minimale basis.” Volt pleit hiernaast wel voor gratis Nederlandse taalcursussen voor nieuwkomers.

De partij biedt het verkiezingsprogramma ook fysiek aan. “De toekomst mag dan wel digitaal zijn, dat mag nooit betekenen dat mensen worden uitgesloten,” stelt Cees. “Wie dat ons op straat of per mail vraagt, krijgt het verkiezingsprogramma fysiek op de post. Zo kunnen ook mensen die minder digitaal zijn zich verdiepen in onze plannen.” Via een mail aan eemsdelta@voltnederland.org kan men een kopie aanvragen.

“Eemsdelta is zoveel meer dan Appingedam en Delfzijl”

Volt benadrukt daarnaast dat Eemsdelta meer is dan haar stedelijke kernen. Frederiek Wierenga (20), nummer 4 op de lijst en opgegroeid in Bierum, ziet dat verschil al haar hele leven.

“Al langere tijd merkte ik dat dorpen als Bierum minder aandacht kregen dan de grotere plaatsen. Dat gevoel leeft nog steeds. Veel inwoners ervaren afstand tot het bestuur en herkennen hun eigen leefwereld onvoldoende in de keuzes die worden gemaakt. Met Volt willen we laten zien dat juist de minder zichtbare stemmen een plek verdienen om mee te praten: over wonen, bereikbaarheid, kansen en zeggenschap in hun eigen dorp.”

Het volledige verkiezingsprogramma is in twee talen te lezen.

LEAP staat voor Lokaal Europees, Actief in de Politiek.

In dit traject ga je met een leuke groep mede-Volters uit het Noorden aan de slag om samen meer te ontdekken over actief zijn in de politiek. Iedereen met liefde voor Volt mag meedoen. Er zal geen selectie plaatsvinden en deelname is gratis.

Weet je het al zeker? Schrijf je dan hier in voor 2 november!

Heb je nog vragen, lees dan hier verder.

Volt is toe aan een toekomst in de beide gemeentes. Het is tijd voor nieuwe politiek in Groningen. Volt gaat de verkiezingen met veel positiviteit tegemoet en hoopt met ideeën te komen die ver de toekomst in kijken en nieuwe oplossingen bieden voor de uitdagingen van de komende generaties.

Wij zijn er klaar voor

‘We hebben de afgelopen periode hard gewerkt om in Eemsdelta en in Groningen een stevige partij op te bouwen. We hebben de mensen, de ideeën en de energie die nodig is om een echte bijdrage aan de Groningse politiek te gaan leveren.’ aldus Jesse van Mulkom, Co-voorzitter van Volt Groningen.

Meer weten over de gemeenteraadsverkiezingen?

Bekijk deze pagina!

Een coalitieakkoord vol frictie
Onze eerste indruk van Mit Mekoar? Een document waar de spanningen tussen de partijen voelbaar zijn. De duurzame idealen van PvdA en GroenLinks botsen constant met de politieke agenda van de BBB. Dit leidt tot een akkoord met mooie woorden, maar op veel vlakken weinig realistische doelen. De partijen zijn er in geslaagd hun eigen standpunten te vertalen naar een gezamenlijk stuk, maar het blijft voor de lezer onduidelijk welke kant de coalitie opvalt als deze doelen loodrecht tegenover elkaar komen te liggen. Voor Volt is dan ook de grote vraag hoe deze tegenstrijdigheden in de praktijk gaan uitpakken. Volt zal kritisch volgen of dit bestuur in staat is om werkbare en haalbare oplossingen te leveren.

Gaswinning als breekpunt
Gaswinning blijft een van de belangrijkste breekpunten binnen dit college. In het coalitieakkoord wordt weliswaar vermeld dat het winnen van gas uit kleine velden "zo snel als mogelijk" moet stoppen, maar de verwoording van dit punt is zorgwekkend. Het lijkt vooral op een symbolische uitspraak die bedoeld is om de coalitie bij elkaar te houden, zonder concrete afspraken te maken. Dit document laat een enorme kier open voor verdere gaswinning en mist de noodzakelijke duidelijke en onmiddellijke stop die nodig is voor de veiligheid en het welzijn van de Groningers. Volt is absoluut tegen de voortzetting van gaswinning in Groningen. We hebben genoeg geleden door gaswinning en verwachten een provinciebestuur dat dit probleem eindelijk oplost. De onrust over gaswinning mag niet verdwijnen achter vage beloften. Volt blijft vechten voor een provincie die zich richt op duurzaamheid, energietransitie en het beschermen van haar inwoners.

Volt’s inzet: de komende twee jaar
Woensdag debatteert de provincie over het akkoord en de benoeming van de nieuwe gedeputeerden. Dankzij een Volt-motie van vorig jaar vindt er voor het eerst een social media screening plaats, een belangrijke stap naar beter en transparanter bestuur. Maar onze inzet gaat verder. Volt kijkt niet toe, Volt doet mee. Dit bestuur moet bewijzen dat het er voor de Groningers is. Beloftes moeten worden nagekomen, transparantie moet meer zijn dan een woord en de belangen van inwoners moeten op één staan. Wij blijven ons inzetten voor een inclusieve, Europese en duurzame koers.

De toekomst is nu!

Waarom een motie van wantrouwen?

Dit besluit is niet zomaar genomen. Een motie van wantrouwen is het zwaarste politieke middel dat de Provinciale Staten kunnen gebruiken. Henk Emmens ligt vanaf het begin al onder vuur vanwege zijn gedrag op sociale media. Nog voordat hij officieel werd benoemd, moest hij zich hierover verantwoorden. Lees hier een artikel daarover. Sinds zijn aantreden heeft hij meerdere keren onjuiste informatie gegeven aan de Staten. Als hij hierop wordt aangesproken, ontwijkt hij de discussie. Hierdoor voelen de Staten zich buitenspel gezet. Lees hier de motie van wantrouwen.

Wat was de druppel?

Henk Emmens is verantwoordelijk voor het Transitie Landelijk Gebied. Dit plan moet Groningen klaarmaken voor de toekomst tot 2050. Eerst was hier 3,3 miljard euro voor nodig. Het idee was dat de provincie dit geld zou krijgen van een landelijk fonds van 24 miljard euro. Maar door een nieuw kabinet is dat fonds verlaagd naar 5 miljard euro voor alle provincies samen. Dat is veel te weinig om de plannen uit te voeren.

Tijdens een commissievergadering werd dit plan besproken. Tot grote verbazing bij Volt en andere partijen gaf Henk Emmens een interview aan RTV Noord. Daarin zei hij dat de bezuinigingen "een zegen" zouden zijn.

In het plan staat dat er perspectief moet zijn voor boeren, natuurbeheerders en natuurkwaliteit. Maar later in het document blijkt dat er geen geld is om deze doelen te halen. Veel voorgestelde innovaties bestaan nog niet of zijn niet uitvoerbaar. Ook de betrokken gebieden in Groningen zijn ontevreden.

Tot nu toe heeft het plan alleen een overzicht opgeleverd van hoe verschillende partijen tegen de situatie aankijken. Tijdens de Statencommissie werd duidelijk dat er geen concreet plan is om de situatie te verbeteren. Laura zei hierover:

Een visie zonder heldere doelen en concrete plannen is geen visie, maar een gemiste kans.

Door een opeenstapeling van problemen heeft Volt het vertrouwen in Henk Emmens verloren. Daarom heeft de partij een motie van wantrouwen ingediend. De motie werd uiteindelijk niet aangenomen, maar het signaal is duidelijk: zo kan het niet verder. Er is een grens bereikt en Volt blijft dit kritisch volgen.

Volt blijft zich inzetten voor een toekomstbestendig Groningen

Volt staat voor eerlijk, transparant en betrouwbaar bestuur. Wij willen dat Groningen een duidelijke en realistische visie krijgt op de toekomst. Dat betekent plannen met concrete doelen en een haalbare aanpak. Wij blijven ons inzetten voor een provincie waarin inwoners, boeren en natuurbeheerders perspectief hebben en waarin Groningen sterk en duurzaam de toekomst in gaat.

Hoewel TLG toekomstbestendigheid belooft, blijft het bij vaagheden. Het Groninger Gebiedsplan benoemt uitdagingen, maar mist concrete doelen en plannen. Dit geeft boeren, ondernemers en inwoners juist geen perspectief of zekerheid. Daarnaast wordt nauwelijks gekeken naar kansen op Europees niveau, terwijl daar veel ondersteuning beschikbaar is. Zonder concrete acties en samenwerking blijft dit plan hangen in onze provincie.

Waarom is dit een probleem?

Klimaatverandering, bodemdaling en verzilting vragen om daadkracht. Europa stelt ambitieuze doelen, zoals 25% biologische landbouw in 2030. Groningen zit nu onder de 3%. Hoe halen we die doelstellingen zonder duidelijke strategie? Tegelijkertijd blijven onderwerpen zoals korte ketens en slibgebruik onderbelicht of onuitgewerkt. Dit geeft geen perspectief aan inwoners en boeren die juist behoefte hebben aan zekerheid.

Wat wil Volt?

Volt wil een toekomstgerichte en concrete aanpak. Onze belangrijkste punten:

1. Heldere doelen en een stappenplan: We pleiten voor meetbare doelen en een duidelijk tijdspad, zodat iedereen weet waar hij aan toe is.

2. Actieve Europese samenwerking: Europa biedt kansen voor financiering en kennisuitwisseling. Volt roept op om deze mogelijkheden actief te benutten.

3. Ambitieuzer op korte ketens: Momenteel maakt slechts 11% van de Groningse boeren gebruik van korte ketens. Volt wil dit verhogen!

4. Innovatie zonder uitstelgedrag: Innovatie moet oplossingen bieden, niet dienen als excuus voor uitstel. Wij willen concrete plannen en een plan B als innovaties tegenvallen.

5. Veilig en verantwoord met slibgebruik uit de Dollard: Slib biedt kansen voor landbouw en natuur, maar risico’s zoals vervuiling moeten goed worden beheerst. Dit vraagt om duidelijke richtlijnen en controles.

5 februari bespreken we dit verder
Het Groninger Gebiedsplan mist ambitie en duidelijkheid. Veel vragen blijven onbeantwoord en kansen worden niet benut. Volt wil dat dit verandert. Meetbare doelen, concrete acties en Europese samenwerking zijn essentieel. In de Statenvergadering van 5 februari bespreken we dit verder. Wat ons betreft is er nog veel werk te doen en blijven wij aandringen op een stevigere aanpak.

De toekomst is nu.

Volt heeft dit jaar veel bereikt door een duidelijke stem te laten horen en actief aanwezig te zijn. Met een 100% aanwezigheid bij 31 vergaderingen – waaronder Statencommissies en Statendebatten – hebben we ervoor gezorgd dat onze idealen steeds meer gehoor vinden.

Enkele hoogtepunten van wat we hebben gedaan:

• MBO-traineeships: Volt heeft met succes meer plekken gecreëerd voor MBO-studenten binnen de provinciale organisatie. Dit biedt jongeren waardevolle werkervaring en kunnen we meer mensen werven.

• Sterke cultuursector: We hebben extra geld geregeld voor culturele instellingen en hebben diverse subsidieaanvragen ondersteund. Zo krijgt cultuur in Groningen meer ruimte om te bloeien en te groeien.

• Digitale deelname voor iedereen: Volt heeft ervoor gezorgd dat de internetconsultatie voor de wet Staat van Groningen breed toegankelijk werd. We hebben actief gepromoot dat inwoners hun stem konden laten horen en hebben gezorgd voor ondersteuning voor diegenen die moeite hadden met digitale deelname. Door digitale workshops aan te bieden en fysieke locaties te creëren waar mensen hun input konden geven, maakten we het voor iedereen mogelijk om deel te nemen. Ook de Jongerenadviesraad werd betrokken om de stem van de jongeren te versterken. Zo hebben we ervoor gezorgd dat iedereen in Groningen, ongeacht hun digitale vaardigheden, de kans kreeg om invloed uit te oefenen op de toekomst van onze provincie.

• Groene mobiliteit en duurzaamheid: Volt zette zich in voor belangrijke projecten zoals de Lelylijn, Wunderlijn en Nedersaksenlijn. Ook hebben we gepleit voor natuurbehoud en het beperken van schadelijke landbouwpraktijken.

• Sociale thema’s op de kaart gezet: Dankzij Volt staan onderwerpen zoals menstruatiearmoede en suicidepreventie nu op de provinciale agenda. Dit zijn belangrijke stappen voor een eerlijker Groningen.

Daarnaast hebben we 46 moties ingediend, waarvan 19 aangenomen. 

Volt staat voor een open en transparant bestuur. In 2024 hebben we ons ingezet om de democratie in het provinciehuis te versterken. Dit hebben we bereikt of geprobeerd:

• Poging tot nieuwe bestuurscultuur: We hebben ons ingezet voor een open en transparante bestuurscultuur door moties in te dienen voor meer duidelijkheid over beleidsbeslissingen en projectuitvoering. Helaas zijn sommige voorstellen, zoals een provinciale ombudsman en strengere regels rondom het gebruik van privé-e-mailadressen voor officiële communicatie, niet aangenomen.

  Het gebruik van privé-e-mail door provinciale bestuurders, zoals door commissaris van de Koning René Paas, onderstreept de noodzaak van heldere regels. Uit de zogenoemde Shell Papers blijkt dat belangrijke gesprekken over de toekomst van Groningen deels via privé-kanalen plaatsvonden, waardoor de controle door Provinciale Staten werd bemoeilijkt. Volt pleit daarom voor meer transparantie in de vorm van openbare agenda’s en het reguleren van communicatie buiten officiële systemen. Dit voorstel werd echter verworpen, ondanks brede zorgen over de gebrekkige controle en het risico op ondoorzichtige besluitvorming.

  Volt blijft zich sterk maken voor een bestuurscultuur waarin zorgvuldigheid en openheid centraal staan, om het vertrouwen van de Groningers in hun bestuurders te herstellen.

• Het tegengaan van haatdragende polarisatie: We hebben ons ingezet voor een open en inclusieve cultuur in de Staten, waarin samenwerking en dialoog centraal staan. De polarisatie in 2024, zoals duidelijk werd in de kwestie rondom het bekladde regenboogpad in Appingedam, toont hoe urgent dit is. Toen Gouke Moes (BBB) stelde dat dit voorbeeld van polarisatie "van beide kanten" kwam, veroorzaakte dit verontwaardiging. Wij vinden het onacceptabel om haatdragende symbolen te bagatelliseren en blijven ons sterk maken voor een politiek die verbindt en zich inzet voor de veiligheid en acceptatie van álle inwoners van Groningen.

Waar richten we ons op in 2025?
Volt blijft zich inzetten voor een provincie die duurzaam, sociaal en verbonden is. In 2025 richten wij ons op de volgende prioriteiten:

Een gezonde coalitie:
Volt streeft naar een breed gedragen coalitie die zich richt op de toekomst van Groningen. Hierbij is het van essentieel belang dat we samenwerken met partijen die onze progressieve waarden delen. De komende tijd zal blijken of de potentiële nieuwe coalitie daadwerkelijk op dezelfde lijn zit en bereid is concrete stappen te zetten op het gebied van klimaat, sociale gelijkheid en transparante samenwerking.

Groene energie en mobiliteit:
Wij zetten ons in voor duurzame projecten die zowel de natuur beschermen als de provincie voorbereiden op de toekomst. Dit betekent onder andere het doorzetten van belangrijke initiatieven zoals de Lelylijn, maar ook het bevorderen van een eerlijke energietransitie waarbij zowel de inwoners als de natuur niet alleen gehoord, maar ook beschermd worden. Dit past binnen onze bredere visie voor een groene en duurzame toekomst voor Groningen.

Natuur en milieu:
Onze provincie verdient een gezonde en robuuste natuur die niet alleen bijdraagt aan het milieu, maar ook de kwaliteit van leven van onze inwoners vergroot. Volt zet zich in voor de bescherming van natuurgebieden, de vergroening van de provincie en een duurzame omgang met onze natuurlijke hulpbronnen. Dit omvat ook het tegengaan van klimaatverandering door concrete maatregelen zoals het versterken van biodiversiteit en het beschermen van de natuur tegen verder verval.

Mobiliteit:
Een goed verbonden provincie is een provincie waarin mensen makkelijk van A naar B kunnen reizen, zonder dat dit ten koste gaat van het milieu. Daarom blijven wij investeren in duurzame mobiliteitsoplossingen zoals het verbeteren van openbaar vervoer, fietsinfrastructuur en het bevorderen van alternatieve vormen van vervoer. De Lelylijn is een belangrijk voorbeeld van zo’n project dat zowel de bereikbaarheid als de duurzaamheid van de regio ten goede zal komen.

Sociale gelijkheid:
Volt zet zich onverminderd in voor een provincie waarin iedereen kan meedoen. Sociale rechtvaardigheid is de kern van ons beleid, en we blijven ons inzetten voor armoedebestrijding, gelijke kansen en toegang tot basisvoorzieningen voor iedereen, ongeacht achtergrond of sociaal-economische situatie. In 2025 zullen we deze inzet verder versterken door concrete beleidsmaatregelen te ontwikkelen die de ongelijkheid in Groningen aanpakken en tegengaan.

Open bestuur:
Volt pleit voor een transparant en inclusief bestuur waarbij de inwoners van Groningen meer invloed hebben op de beslissingen die hen aangaan. Dit betekent een overheid die luistert, betrokkenheid vergroot en ruimte biedt voor dialoog. We blijven werken aan het verbeteren van de communicatie en zorgen ervoor dat de Provinciale Staten beter aansluiten bij de zorgen en wensen van de samenleving.

Samen sterker voor Groningen
Volt kijkt trots terug op wat we hebben bereikt, maar we weten dat er nog veel te doen is. Met jullie steun kunnen we verder bouwen aan een provincie die klaar is voor de toekomst. Samen maken we Groningen duurzamer, socialer en democratischer.

Dank voor jullie vertrouwen en betrokkenheid. Laten we van 2025 een jaar maken waarin we samen nog meer bereiken!

Volt volgt de situatie met enige voorzichtigheid, aangezien de politieke samenwerking met partijen die van origine uiteenlopende standpunten hebben, en dat vraagt om kritische afwegingen. De doorbraak die Den Oudsten heeft gepresenteerd, biedt mogelijkheden voor samenwerking, maar Volt blijft kritisch over de stabiliteit van deze coalitie en de politieke betrouwbaarheid.

Volt gelooft in brede, inclusieve samenwerking, maar stelt dat een solide basis van waarden en doelen essentieel is. De betrouwbaarheid van deze coalitie zal pas blijken als er concrete afspraken worden gemaakt over belangrijke thema’s zoals klimaat, sociale rechtvaardigheid en Europese samenwerking. 

Daarom blijft Volt met enige voorzichtigheid de ontwikkelingen volgen, maar is wel bereid samen te werken als de nieuwe coalitie daadwerkelijk in lijn is met de progressieve waarden die de partij uitdraagt.

Met vriendelijke groeten,

De Statenfractie Volt Groningen

De gebrekkige transparantie in Groningen
Uit het onderzoeksrapport van RTV Noord en Follow the Money, de zogenaamde Shell Papers, blijkt dat Shell en de provincie Groningen jarenlang achter de schermen met elkaar hebben gepraat, en dat dit grote gevolgen heeft gehad. Hoewel Shell aanvankelijk beloofde meer dan 100 miljoen euro te investeren in duurzame projecten, zoals zonneparken en waterstofinitiatieven, is uiteindelijk gebleken dat ze daarvan slechts een povere 1,2 miljoen daadwerkelijk hebben gerealiseerd.

Het enorme verschil tussen belofte en werkelijkheid ondermijnt niet alleen de economische kansen voor Groningen, maar ook de geloofwaardigheid van het provinciebestuur. Ook belangrijke belangenorganisaties zoals de Groninger Bodem Beweging en het Gasberaad konden geen invloed uitoefenen: beide organisaties werden zo laat op de hoogte gesteld van deze ontwikkelingen dat ze uit de gesprekken zijn gestapt.

Veel gesprekken bleken via persoonlijke e-mailadressen gevoerd te zijn, wat betekent dat belangrijke afspraken buiten het zicht van de Provinciale Staten zijn gebleven. Dit maakt maar weer eens pijnlijk duidelijk waartoe een gebrek aan openheid kan leiden.

In een verklaring aan RTV Noord zegt de commissaris van de Koning hierover: ”De systemen van de overheid zijn zo onmogelijk dat het sneller is om materiaal te versturen als privémail.” Dit is alleen al vanuit veiligheidsoogpunt zeer onwenselijk. Maar het gebrek aan transparantie dat zo ontstaat is zo mogelijk nog erger: dit raakt de kern van de controlefunctie van de Provinciale Staten. 

Eerdere pogingen tot een meer transparant en integer bestuur
Het Europese integriteitsorgaan GRECO adviseerde Nederland in 2019 om de lobbypraktijken beter te reguleren en openheid te creëren over de contacten tussen politici en externe belangenvertegenwoordigers. In Groningen worden dit soort gesprekken echter nog steeds niet gedocumenteerd. Dat maakt het onmogelijk om te achterhalen wie daadwerkelijk invloed uitoefent op welke beleidsbeslissingen. Het ontbreken van een openbare agenda of lobbyregister schaadt zo de transparantie en ondermijnt het vertrouwen in de besluitvorming.

De Volt-fractie heeft daarom tijdens de provinciale algemene beschouwingen op 10 juli 2024 een motie ingediend voor de invoering van openbare agenda’s voor de provincie Groningen. De bedoeling is eenvoudig: een openbaar register waarin bestuurders aangeven met welke bedrijven en organisaties zij spreken. Het logboek moet vrij toegankelijk zijn voor volksvertegenwoordigers, journalisten en Groningers zodat zij het dagelijks bestuur van de provincie kunnen controleren en kunnen zien hoe de vergaderagenda van de Staten is ontstaan.

De commissaris van de Koning René Paas gaf aan dat hij de invoering van openbare agenda’s "te veel gedoe" vindt en stelde dat formele gesprekken vaak al openbaar zijn. De recente onthullingen rondom Shell en de gaswinning maken echter juist duidelijk dat in Groningen het tegenovergestelde het geval is.

Vandaag 16 oktober staan de Shell papers op de agenda. Tijdens deze bijeenkomst zal ik uitleggen waarom transparantie voor het provincie college van Groningen cruciaal is. En ik zal uitleggen dat de recente onthullingen aantonen dat we behoefte hebben aan meer openheid over de invloed van externe partijen. 

Jesse Klootwijk - commissielid Volt provincie Groningen 

Statement Statenfractie

"Nu de ChristenUnie uit de coalitie van de Provinciale Staten in Groningen is gestapt, bevindt de provincie zich op een cruciaal moment. De uitdagingen waar Groningen voor staat – van de versterking van woningen tot de energietransitie – vragen om voortvarendheid en visie. Wij zijn van mening dat we niet te lang stil moeten staan bij de politieke onzekerheid, maar juist snel moeten handelen om de noodzakelijke veranderingen door te zetten.

Volt zet zich in voor een nieuwe fase van samenwerking, gebaseerd op vertrouwen en daadkracht. Onze focus ligt op de toekomst: een Groningen dat duurzaam en economisch veerkrachtig is. De tijd dringt en de Groningers verdienen een politiek die hen vooruit helpt."

Hoe nu verder?

Nu het college van Provinciale Staten is gevallen, zal er een periode van politieke onzekerheid volgen. Er moeten nieuwe coalitiegesprekken worden gevoerd om tot een (stabiel) bestuur te komen. Het is mogelijk dat er een zoektocht begint naar nieuwe coalitiepartners, waarbij bestaande of nieuwe partijen kunnen worden benaderd. Totdat er een nieuwe coalitie is gevormd, zal het demissionair verdergaan.

Lees hier een artikel van RTV Noord

Statement

Op 26 september 2016 hebben Provinciale Staten van Groningen zich in ruime meerderheid uitgesproken om zich actief in te zetten voor de sociale acceptatie en veiligheid van haar LHBTQIA+-inwoners. Aanleiding was de hoge mate van intimidatie en (fysiek) geweld richting LHBTQIA+ Groningers.

Op 11 mei 2017 heeft de provincie zichzelf officieel uitgeroepen tot Regenboogprovincie. Daarmee wordt niet alleen op 11 oktober de regenboogvlag gehesen, maar wil de provincie ook een belangrijke rol spelen bij het ondersteunen van gemeenten in hun LHBTQIA+ Beleid.

Een van de symbolen die gemeenten inzetten ten behoeve van de sociale acceptatie van LHBTQIA+ers is het regenboogsymbool in de openbare ruimte op banken en paden. Het is schokkend om te zien dat deze paden en banken beklad worden door vandalen. Dit is onacceptabel en geeft aan dat er nog geen volledige acceptatie is van de LHBTQIA+ gemeenschap. De symbolen blijven daarom hard nodig.

Afgelopen weekend werd een regenboogpad in de gemeente Eemsdelta, al voor deze werd geopend, beklad met onder andere hakenkruizen. De Groninger BBB fractievoorzitter Gouke Moes ging op X in op de kwestie. Zijn bericht kwam op ons over dat het symbool van gelijkheid, de regenboog, gelijkgesteld werd aan een symbool van haat, het hakenkruis.

Wij, de ondergetekenden, zijn geschokt door dit bericht en distantiëren ons ervan.

Wij zullen onze gemeenten altijd actief blijven steunen bij hun inzet op het gebied van de sociale acceptatie en veiligheid van álle inwoners van de provincie Groningen.

Provinciale Statenfracties: GroenLinks, CDA, Socialistische Partij, Partij voor de Dieren, Volt, PvdA , Partij vóór het Noorden en D66

Wanneer en waar?

• Datum: 10 augustus 

• Tijd: 12.00

• Locatie: Tussen de markten, centrum Groningen

Waarom deze belastingverhoging een slechte keuze is

Het verhogen van de belasting op boeken, sport en cultuur is een stap achteruit. Boeken zijn de poort naar kennis, sport is de sleutel tot gezondheid, en cultuur is de spiegel van onze maatschappij. Deze maatregel zal niet alleen de toegang tot deze essentiële middelen beperken, maar ook een negatieve invloed hebben op de geestelijke en lichamelijke gezondheid van onze inwoners. Minder mensen zullen zich boeken kunnen veroorloven, sportverenigingen zullen leden verliezen en culturele instellingen zullen moeite hebben om te overleven. Dit is niet het Nederland waar wij in geloven.

Onze actie: Protest in Groningen

Om ons standpunt duidelijk te maken, organiseren wij een protestactie in het hartje van Groningen. Gewapend met protestborden, gratis boeken en onder meer de leus 'Over gratis kun je geen belasting heffen', zullen wij onze stem laten horen. Wij willen laten zien dat deze maatregel niet alleen onrechtvaardig is, maar ook contraproductief.

Gratis boeken voor voorbijgangers

Tijdens ons protest zullen we gratis boeken uitdelen aan voorbijgangers. Met deze symbolische actie willen we onderstrepen dat kennis en cultuur voor iedereen toegankelijk moeten zijn, ongeacht hun financiële situatie. Door boeken gratis uit te delen, geven we een krachtig signaal af: boeken zijn onbetaalbaar, en belastingverhoging hierop is niet de oplossing.

Sluit je aan bij Volt

Bij Volt staan we voor positieve verandering, met een optimistische blik op de toekomst. We geloven in de kracht van samenwerking, zowel lokaal als Europees. Door samen op te staan tegen deze belastingverhoging, tonen we onze betrokkenheid en onze vastberadenheid om een inclusieve, rechtvaardige en vooruitstrevende samenleving te bouwen. Help je daaraan mee?

Wat zijn algemene beschouwingen?
In de Provinciale Statenvergadering van 19 juni kwamen de algemene beschouwingen aan bod, waarbij de Perspectiefnota 2025 en de Voorjaarsmonitor 2024 werden besproken. Deze vergadering is jaarlijks een cruciaal moment voor Groningen. Maar wat staat er eigenlijk in deze stukken? En wat houden de beschouwingen in?

De Provinciale Staten hebben de belangrijke taak om het dagelijks bestuur van de provincie Groningen te controleren en richting te geven aan toekomstige plannen. De Perspectiefnota en de Voorjaarsmonitor worden jaarlijks opgesteld om respectievelijk vooruit te kijken en terug te blikken op het gevoerde beleid. De Perspectiefnota schetst de plannen voor het komend jaar, die vervolgens worden verwerkt in de begroting. De Voorjaarsmonitor evalueert wat er in de eerste maanden van 2024 is bereikt en hoe de financiële situatie eruitziet.

Alle politieke partijen krijgen tijdens de algemene beschouwingen de gelegenheid om hun algemene visie te geven op het beleid van de provincie Groningen. Dit gebeurt zowel in de commissies als tijdens de Provinciale Statenvergadering.

Wat was de insteek van Volt tijdens het debat?
De insteek van Laura Reinink (fractievoorzitter Volt) is helder: we willen een provincie waarin duurzaamheid en gelijke kansen voor iedereen centraal staan. Dit betekent dat we bij iedere beslissing kijken naar de invloed op het klimaat en dat we ons inzetten voor een inclusieve samenleving waar iedereen gelijke kansen heeft. We geloven in transparantie, burgerparticipatie en het leren van goede initiatieven vanuit Europa.

We hebben tijdens de algemene beschouwingen verschillende moties ingediend om de visie van Volt te realiseren:

• Beter zicht op klimaatkeuzes: klimaatverandering is een urgent probleem dat vraagt om onmiddellijke actie. We willen voorkomen dat toekomstige generaties geconfronteerd worden met de hoge kosten van klimaatverandering (overstromingen, mislukte oogsten, extreme weersomstandigheden, enz.). We willen dit doel bereiken door de invloed van beleidsbeslissingen op het klimaat financieel inzichtelijk te maken. Laura heeft daarom tijdens het debat een motie ‘Kosten milieueffecten’ ingediend. We willen er immers voor zorgen dat bij elke beleidskeuze de invloed op het klimaat wordt meegewogen. Dit helpt andere Statenleden bewuster na te denken over de milieueffecten van hun keuzes, wat uiteindelijk leidt tot duurzamer beleid en betere bescherming van onze planeet.

• Versnelling van de Kaderrichtlijn Water: Laura is teleurgesteld in de huidige waterkwaliteit in onze provincie. Schoon water is essentieel voor de gezondheid van mens en milieu. Helaas blijkt uit recente rapporten dat de kwaliteit van ons oppervlaktewater te wensen overlaat. Wij moeten in 2027 voldoen aan alle maatregelen van de Kaderrichtlijn Water. Laura heeft het college daarom opgeroepen om deze situatie met de hoogste prioriteit aan te pakken. Dit is mogelijk door de huidige maatregelen te versnellen en te investeren in verbeterde rioolwaterzuiveringsinstallaties, zoals die in Houten. Deze installaties kunnen medicijnresten en andere verontreinigingen beter uit het water filteren, wat cruciaal is, gezien de toename van het medicijngebruik in de samenleving, mede als gevolg van de vergrijzing.
  

• Gelijke kansen en diversiteit: Volt vindt dat iedereen recht heeft op gelijke kansen, ongeacht achtergrond of opleiding. Laura heeft daarom een motie ingediend voor een opleidingsprogramma specifiek gericht op afgestudeerde mbo’ers. Dit programma biedt ze de kans om hun talenten verder te ontwikkelen en waardevolle werkervaring op te doen. We zorgen voor een diversere en inclusievere werkplek door mbo'ers deze kans te geven. We hebben daarnaast gepleit voor het behoud van het Programma Schoolmaaltijden. Dit programma kwam in het gedrang omdat het nieuwe kabinet deze plannen wilde terugdraaien. Omdat er nog geen regeerprogramma ligt hebben we het college opgeroepen om te lobbyen voor het behoud van het Programma Schoolmaaltijden. Dit programma is cruciaal voor veel kinderen in onze provincie, vooral voor kinderen die afhankelijk zijn van deze maaltijden voor hun dagelijkse voeding. Volt roept het college op om met het kabinet in gesprek te gaan om het Programma Schoolmaaltijden voort te zetten.

• Burgerberaad en provinciale ombudsman: Laura heeft tijdens het debat het college opnieuw opgeroepen om te kijken naar de mogelijkheden van een burgerberaad in de provincie Groningen. We hebben het college gevraagd om te leren van de ervaringen met het burgerberaad in Drenthe en te onderzoeken of een vergelijkbaar initiatief hier haalbaar is. We hebben daarnaast een motie ingediend voor de aanstelling van een provinciale ombudsman. Een ombudsman biedt inwoners de mogelijkheid om hun klachten en zorgen via een eenvoudige route te uiten. Dit bevordert de transparantie en toegankelijkheid van de overheid. Het  draagt ook bij aan het oplossen van problemen en het verbeteren van de dienstverlening. We werken zo toe naar een beter functionerende overheid en meer tevreden burgers.

• Openbare agenda’s: Laura bracht in haar laatste betoog tijdens de vergadering een belangrijke motie naar voren: ze wil meer openheid over de afspraken van bestuurders in Groningen. Ze wees op het lage vertrouwen dat burgers hebben in de politiek, wat vraagt om meer verantwoording en integriteit vanuit de overheid. Op dit moment worden niet alle afspraken van de gedeputeerden goed bijgehouden. Laura riep daarom op om maandelijks gedetailleerde overzichten van deze afspraken te publiceren op de provinciale website. Zo kunnen burgers zien met wie bestuurders spreken en waarover, wat bijdraagt aan een transparanter en toegankelijker provinciebestuur.

Wat is zijn de uitkomsten van het debat?
Onze inzet tijdens de algemene beschouwingen heeft geleid tot waardevolle discussies en stappen in de goede richting. Sommige moties zijn direct aangenomen, andere hebben het helaas niet gehaald:

• Motie kosten milieueffecten: we hebben deze motie aangehouden omdat gedeputeerde Hamster (CU) een halve toezegging heeft gedaan. Hij vond de motie te breed en wil eerst onderzoeken hoe andere landen dit aanpakken.

• Motie mbo-traineeships: deze motie is aangenomen! Dankzij een extra toezegging van gedeputeerde Henk Emmens (BBB) gelden deze opleidingsprogramma’s niet alleen voor de provincie Groningen als werkgever, maar ook voor organisaties zoals SNN en Prolander. En er komt een gezamenlijk programma met andere gemeenten.

• Motie provinciale ombudsman: we hebben deze motie aangehouden omdat het college vindt dat de nationale ombudsman voldoende is en goed werk levert voor Groningen. De Volt-fractie wacht op het jaarverslag van de nationale ombudsman om te controleren of een provinciale ombudsman alsnog nodig is.

• Motie openbare agenda’s: we hebben deze motie ter stemming gebracht, maar helaas heeft deze geen meerderheid behaald.

• Behouden van schoolmaaltijden in de provincie Groningen: gedeputeerde Tjeerd van Dekken heeft toegezegd te lobbyen voor het behoud van het Programma Schoolmaaltijden.
  
  We zijn tevreden over de algemene beschouwingen vanwege de aangenomen motie en de toezeggingen van het college. Deze besluiten brengen ons dichter bij een provincie Groningen waar duurzaamheid, gelijke kansen en openheid centraal staan. We blijven ons inzetten voor een toekomst waarin iedereen goed kan leven en waar het bestuur openstaat voor input vanuit de samenleving. Samen werken we aan een betere en rechtvaardigere toekomst voor ons allemaal.

LEAP staat voor Lokaal Europees, Actief in de Politiek.

In dit traject ga je deze zomer met een leuke groep mede-Volters uit het Noorden aan de slag om samen meer te ontdekken over actief zijn in de politiek. Iedereen met liefde voor Volt mag meedoen. Er zal geen selectie plaatsvinden en deelname is gratis.

Weet je het al zeker? Schrijf je dan hier in! https://forms.gle/zZwRzToaCvfyNxBQ8

Heb je nog vragen, lees dan hier verder.

In deze nieuwsbrief:

• Vacatures

• Samenwerken aan de toekomst!

• Europese subsidies nu inzichtelijk gemaakt op de website van de provincie Groningen

• Bouwstenen energie beleid

• Opbouw leefbaarheidvisie 2024-2035

• Vooruitblik volgende vergaderingen

Vacatures

• Vacature stagiair communicatie/vormgeving Statenfractie Volt provincie Groningen

De Statenfractie van Volt Groningen zoekt een communicatie stagiair. Kan jij de boodschap van Volt creatief onder de aandacht brengen? En vind je het belangrijk dat mensen betrokken zijn bij de politiek? Solliciteer dan nu! Als stagiair communicatie word je onderdeel van het team dat zich bezighoudt met de visuele identiteit van Volt en ons Statenlid. Je werkt mee aan het vertellen van ons verhaal door middel van creatieve content op sociale media en het schrijven van nieuwsbrieven en blogs.

Benieuwd? Lees hier de vacature verder!

• Fractieondersteuner

De provinciale fractie Volt Groningen is op zoek naar enthousiaste fractieondersteuners op vrijwillige basis. Onze fractie bestaat momenteel uit één Statenlid, één fractievertegenwoordiger en één fractiemedewerker. Als kleine fractie in de Provinciale Staten zijn wij afhankelijk van de inzet van vrijwilligers om ons werk goed te kunnen blijven doen. Daarom zoeken wij gemotiveerde vrijwilligers die ons willen ondersteunen en samen met ons willen werken aan het versterken van Volt in de provincie Groningen

Benieuwd? Lees hier de vacature verder!

Samenwerken aan de toekomst!

Tijdens het Statendebat van 22 mei hebben we gesproken over het onderwerp 'Hoofdlijnennotitie uitwerking Staat van Groningen'. De Staat van Groningen is de eerste maatregel in de kabinetsreactie op het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Nij Begun. In de Groningenwet worden de belangrijkste doelstellingen vastgelegd op het gebied van schadeherstel, versterking, verduurzaming en brede welvaart. Elk jaar wordt in de Staat van Groningen gerapporteerd over de resultaten en effecten van het gevoerde beleid. Dit document fungeert als een cruciaal monitorings- en sturingsinstrument. De Groningenwet markeert het langjarige commitment dat het kabinet met de regio wil aangaan. In de hoofdlijnennotitie wordt een overzicht gegeven van de onderwerpen die in de Groningenwet aan bod zullen komen. Hoewel deze notitie geen gedetailleerde uitwerking bevat, geeft het wel een duidelijk beeld van wat de wet zal regelen.

Uiteindelijk wordt de notitie omgezet naar een wetsontwerp. Wanneer het wetsontwerp er ligt, kunnen mensen adviezen geven door middel van een internetconsultatie, naar verwachting tussen eind juni en medio september.

Waarom vinden wij deze internetconsultatie zo belangrijk?
We vinden het belangrijk vanwege de noodzaak om iedereen in Groningen te betrekken bij beslissingen die invloed hebben op hun leven en hun omgeving. Door deel te nemen aan de internetconsultatie kunnen alle inwoners van Groningen hun stem laten horen en bijdragen aan het vormgeven van beleid dat rechtstreeks van invloed is op hun gemeenschap. Dit draagt bij aan een gevoel van betrokkenheid en vertrouwen in het politieke proces, wat essentieel is voor een goed functionerende democratie. Op basis hiervan hebben wij een motie ingediend.

Motie: Digitale deelname voor iedereen!
De motie roept het college op om de internetconsultatie breed te promoten binnen de provincie Groningen. Dit omvat het bieden van ondersteuning aan mensen die willen deelnemen, maar mogelijk moeite hebben met internetvaardigheden of andere beperkingen ondervinden. Daarnaast heeft Laura een oproep gedaan aan Gedeputeerde Staten om de Jongerenadviesraad te vragen om feedback te geven, zodat de belangen van jongeren goed vertegenwoordigd zijn.

Hoe is het met de motie afgelopen?
De motie is volledig toegezegd door de commissaris van de Koning, die verantwoordelijk is voor dit onderwerp. En is de motie aangehouden. Op aandringen van Laura heeft de commissaris van de Koning beloofd Om ervoor te zorgen dat ook oudere en minder digitaal vaardige inwoners van dit recht gebruik kunnen maken.

• Bekijk hier de inbreng!

• Lees hier het artikel in Dagblad van het Noorden

Europese subsidies nu inzichtelijk gemaakt op de website van de provincie Groningen

Dankzij een toezegging van gedeputeerde Bram Schmaal zijn de Europese subsidies nu inzichtelijk gemaakt op de website van de provincie Groningen. Voorheen was deze informatie niet toegankelijk voor het publiek. Nu kunnen inwoners eenvoudig bekijken welke subsidiemogelijkheden beschikbaar zijn binnen de provincie. Wat ons betreft bevordert dit de transparantie en toegankelijkheid van Europese fondsen, waardoor lokale projecten en initiatieven beter ondersteund kunnen worden. Bovendien stimuleert het de betrokkenheid van de inwoners bij de ontwikkeling en groei van hun leefomgeving.

• Ben je benieuwd? Bekijk hier de subsidies.

Bouwstenen energie beleid

Op 15 mei besprak de Statencommissie het onderwerp 'Bouwstenen Energie'. Dit beleid wordt een belangrijk onderdeel van de nieuwe Omgevingsvisie en wordt uitgewerkt in het Programma Energie. Na de zomer worden er informatiebijeenkomsten en expertmeetings georganiseerd om input te verzamelen voor het concept-ontwerp van de Omgevingsvisie, dat eind 2024 wordt verwacht.

Debatten moeten gaan over de feiten
In het debat over benadrukte Laura dat we niet per se voorstander zijn van een kerncentrale in de Eemshaven, maar dat andere locaties onze voorkeur hebben. Ons standpunt is ook dat we niet extra moeten bijdragen aan de angsten die leven bij mensen over kernenergie, die vaak gebaseerd zijn op emoties in plaats van feitelijke informatie.

Ook benadrukte Laura tijdens het debat dat de hoeveelheid hoog-radioactief afval die door een kerncentrale wordt geproduceerd, relatief gering is. Ook wees Laura op het radioactief afval dat kolencentrales produceren, waar vaak minder aandacht voor is. Daarnaast is het zo dat moderne kerncentrales juist zeer veilig en aardbevingsbestendig zijn, en dat andere energiebronnen ook hun risico's met zich meebrengen.

Kernenergie draagt juist bij aan een bredere invulling van de energiemix en zorgt voor een betrouwbaardere duurzame energievoorziening.

• Bekijk hier de inbreng!

Opbouw leefbaarheidvisie 2024-2035

Tijdens de Statencommissie van 15 mei lag ook de focus op de leefbaarheidsvisie 2024-2035. Bij de evaluatie van de visie zagen we dat bijna alle scores achteruit zijn gegaan, zoals de brede welvaart en ervaren gezondheid. De relatie tussen gezondheid en toegang tot zorg werd genoemd, maar de daling van de feitelijke gezondheid baart ons zorgen. En vroegen het college naar mogelijke oorzaken hiervoor.

Wij wilden een amendement indienen om mentale gezondheid toe te voegen aan het ontwerpbesluit, aangezien dit aspect niet was opgenomen. Tot onze verrassing bleek het ontwerpbesluit vlak na het commissiedebat al aangepast te zijn zoals wij wilden, hoewel Gedeputeerde Staten ons geen toezegging hadden gedaan.

Vooruitblik volgende vergaderingen

• Provinciale Staten - 05 juni

• Stateninformatiedag - 12 juni

• Statencommissie - 19 mei (onder voorbehoud)

• Statencommissie - 26 mei 

Bekijk hier de vergaderingen terug!

💜⚡Nog geen genoeg van ons?

Dit was de nieuwsbrief! Wil je nog beter op de hoogte blijven van het werk van de fractie? 

Houd dan de socials in de gaten.