Al in skoft litte wy as aktive community yn Fryslân sjen dat it oars kin. Mei dizze professionalisearring fergrutsje wy ús organisatoaryske slachkrêft. Sa kinne wy in noch krêftiger, progressyf en Europeesk lûd hearre litte yn ús provinsje.

In demokratyske basis

In wichtich ûnderdiel fan it congres is de ferkiezing fan it bestjoer fan Volt Fryslân en de kandidatekommisje. Dizze teams sille de koers foar de kommende jierren bepalen. Ek starte hja de syktocht nei de kandidaten dy’t ús yn de provinsjale polityk fertsjintwurdigje sille.

Provinsjale ambysjes foar 2027

Us ambysjes binne helder: wy wolle de brêge slaan tusken Europeeske oplossingen en de unike útdagingen fan Fryslân. Tink oan de transysje nei duorsume, natuerynklysive lânbou en it stimulearjen fan in ynnovative ekonomy dêr’t start-ups en ûndernimmers de romte krije om te groeien.

It is tiid foar in nije politike enerzjy yn Fryslân. Mei dizze stap tariede wy ús foar op de ferkiezingen fan maart 2027. Ons doel? Op syn minst ien sit yn it provinsjehûs om út in grinsoerstiigjend perspektyf wei mei te bouwen oan Fryslân.

Ferbining tusken lokaal en Europeesk

Yn it congres geane wy ek yn petear oer de ferbining tusken alle politike lagen: fan de lokale Fryske polityk oant het Europeesk Parlemint. Wy binne grutsk dat fertsjintwurdigers fan it lânlik bestjoer fan Volt Nederlân hjirby oanwêzich binne om dizze mylpeal mei ús te fieren.

It Ryk en de provinsje Fryslân hawwe op 8 april de bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) ûndertekene. Yn dit akkoard is fêstlein dat der de kommende jierren 18 miljoen euro beskikber is foar de beskerming en befoardering fan de Fryske taal en kultuer. De BFTK stipet fiif prioriteiten foar de perioade 2024-2028: sichtberens (yn de iepenbiere romte), digitalisearring (lykas KY en spraakwerkenning), ûnderwiis (ferbettering op alle nivo's), taaloerdracht (thús oan de bern), en desintraal belied (op gemeentenivo).

Der wurde stimulearringsmaatregels nommen om mear dosinten te krijen dy’t it Frysk behearskje, en der wurde middels frijmakke om in bachelor Fryske taal en kultuer en in minor Frysktalige sjoernalistyk op te setten. Ek wurdt der in praktoraat Frysk oprjochte op de MBÛ’s en meartalichheidskoördinatoaren oansteld by gemeenten. Dizze koördinatoaren sille helpen by it brûken en fuortsterkjen fan it Frysk yn it gemeentebelied troch ferbiningen te lizzen mei de mienskip.

Wat de meartalige berne-opfang oanbelanget wurdt der stribbe nei folsleine dekking yn it Fryske taalgebiet. Ek werhellet it akkoard in pear ûntwikkelingen dy't al earder ynset binne: alle basisskoallen yn it Fryske taalgebiet sille sprekke, lêze en skriuwe oanbiede moatte op nivo. Spitigernôch wurdt der net spesifyk ynset op mear trijetalige skoallen wêr’t njonken Nederlâns en Frysk ek Ingelsk brûkt wurdt as fiertaal.

Kommissaris fan de kening Arno Brok woe dizze kear in minder behâldende bestjoersôfspraak, en dit liket slagge. In bedrach fan 18 miljoen euro foar ymmaterieel erfguod liket aardich, mar yn deselde wike gong der sa’n 2,5 miljard euro nei ien bedriuw: Tata Steel. Foar echte lykweardichheid is der dus noch in lange wei te gean. Mar foarearst kinne der moaie stappen set wurde. Of sa’t de wat mear optimistyske Friezen it sizze soene: in boppeslach.

It is fansels noch ôfwachtsjen wat dizze BFTK bestjutte sil foar de gemiddelde Fries. De meast weardefolle ympakt soe in omslach yn tinken wêze. En krekt dat hoecht neat te kosten. Want úteinlik hinget it lot fan in taal ôf fan hoe't minsken der yn it deistige libben mei omgean. Sa as by in soad dingen yn it libben, binne de bêste dingen fergees.

Yn hiel Europa sil Volt wurkje oan in bettere EU foar eltsenien. Dêrby fokusje wy op de folgjende ûnderwerpen:

• in bettere Europeeske Uny;

• in ynnovative en klimaatneutrale ekonomy;

• in rjochtfeardige maatskippij.

In bettere Europeeske Uny

Nei twa ferwoastjende oarloggen brocht de ienwurding fan Europa foar it earst in tiid fan frede en wolfeart. Se hat sjen litten hoe’t men gearwurkje kin om’t we allegear minsken binne, en dat we oar lânsgrinzen hinne twaspjalt en ferneatiging foarkomme kinne. Mar de hjoeddeistige Europeeske Uny is noch net wat it wêze kinne soe. Yn in tiid dat populisme en ûnfrede tanimme, is it fan fitaal belang dat wy ús EU sa foarmjouwe dat it foar ús allegear wurket.

Lês hjir hoe't wy dit ûnderwerp konkreet oanpakke sille!

In ynnovative en klimaatneutrale ekonomy

De Europeeske ekonomy soarget al tsientallen jierren foar in hege libbensstandert. Mar wy witte dat oan dat sukses in priiskaartsje hinget. Hast alle dagen wurde we wekker mei nijs oer klimaatrampen: oerstreamingen yn it iene part fan Europa en brannen yn in oar part. Wy witte dat at wy oerlibje wolle en bedije, wy úse ekonomy oars oan stjoere moatte. Sa krije we yn dizze krisis in kâns foar in positive feroaring. Wy kinne de ynnovaasjekrêft, de kreativiteit en it talint fan Europa ynsette foar it opbouwen fan in duorsume, klimaatneutrale ekonomy dy’t ús troch de 21e iuw liedt.

Lês hjir hoe't wy dit ûnderwerp konkreet oanpakke sille!

In rjochtfeardige maatskippij

Mei syn oerfloedige helpboarnen soe Europa in plak wêze moatte dêr’t minsken út de hiele wrâld in bloeiende takomst foar harsels en har mienskip kreëarje kinne. Dochs wurdt dielname oan de maatskippij foar in soad beheind troch diskriminaasje, minne tagong ta tsjinsten en ûngelikense ferdieling fan rykdom. Troch diskriminaasje oan te pakken en út te bannen, troch op te kommen foar de rjochten fan minsken en der noed foar te stean dat elkenien tagong hat ta wat nedich is, kinne wy in mear rjochtfeardige mienskip opbouwe dêr’t elkenien yn groeie kin, wat de achtergrûn en libbensomstannichheden ek wêze meie.

Lês hjir hoe't wy dit ûnderwerp konkreet oanpakke sille!

Harkje nei de ôflevering op Spotify hjirboppe of harkje de ôflevering op de webside fan BNR troch hjir te klikken.

It is tiid om needsaaklike karren te meitsjen. Wy fleane fan krisis nei krisis. Klimaat, wenjen,
tanimmende earmoed, stikstof, migraasje – se hawwe allegear ien ding mienskiplik: it
binne krisissen wurden omdat karren jierrenlang foarútskood binne.

Der binne politisy dy ‘t folhâlde dat Nederlân sels in antwurd fine kin op de útdagings fan
de 21ste iuw. Mar dat is in yllúzje. As wy fet krije wolle op ús takomst, dan kin dat mar op
ien plak: yn de Europeeske Uny (EU). In sterke en ûnôfhinklike EU is de iennichste manier
om ús feiligens en besteanswissigens te behâlden en in griene takomst te berikken.

Dêrom is Volt seis jier lyn oprjochte. Jongerein troch hiel de EU stiene op en seine: “As de
âlde partijen it net dogge, dan dogge wy it sels wol ”. Want wy kinne alle útdagingen oan
en wy kinne fan problemen kânsen meitsje, as wy no wól de needsaaklike karren meitsje.
Dat kinne gjin lytse stapkes wêze: dat moatte dryste systeemferoarings foar de lange
termyn wêze. Systeemferoarings dy ‘t hoop jouwe, dy ‘t in radikaal posityf takomstbyld
sketse dêr ‘t minsken fan sizze: “Ik kin net wachtsje oant it 2050 is!” Dy takomst en de
systeemferoarings om dêr te kommen steane yn dit programma.

Radikaal foar in Feriene Europa

Wy binne derfan oertsjûge dat 2050 griener, earliker en feiliger wêze kin as 2023. Mar dat
kin mar op ien wize: mei in Feriene Europa, in federale en demokratyske EU. Wy hawwe
in politike systeemferoaring nedich: as de útdagingen de grinzen te boppe gean, moat ús
polityk ek oer grinzen hinne sjen.

• De EU brûkt syn posysje as grutmacht om wrâldwiid klimaatfoaroprinner te wêzen en lannen ta in griene takomst te beweegjen.

• Troch de begruttingsuny te realisearjen, nimt de krêft fan de euro ta. Sa kinne de klimaat- en definsjeambysjes bekostige wurde mei Europeeske belestingopbringsten en it oangean fan mienskiplike skulden.

• Mei Europeeske belestings foarkomme wy dat multinationals belestings ûntwike troch har oer de grins te fêstigjen.

• Mei in Europeeske kriichsmacht is ús beskerming yn in ûnfeilige wrâld net langer ôfhinklik fan de Feriene Steaten.

• Mei in Europeeske spriedingswet soargje wy foar in earlike en humane ferdieling fan flechtlingen.

• Wy skriuwe in Europeeske grûnwet om in Feriene Europa op te rjochtsjen, mei dêryn mear omtinken foar alle regio’s.

Radikaal foar it klimaat

Volt kiest foar in radikale klimaatoanpak sûnder taboes: alles op alles, én-én. Nederlân en
de EU moatte klimaatneutraal wêze yn 2040 en dêrnei ynsette op klimaatpositiviteit. Sa
bouwe wy oan in skjinne takomst wêr ‘t wy gearlibje mei de natoer. De maatskippij sil de
kommende jierren drastysk feroarje; net alles wat hjoed kin, kin oaremoarn ek noch. Wy
moatte rigoereuze karren meitsje.

• Wy skrasse fossile koarteôfstânsflechten, hâlde fanôf 2030 op mei de ferkeap fan nije fossile automotoaren, gean priveejets ferbieden en slute de meast fersmoargjende fabriken oant se duorsum binne. It útrûpeljen fan minsken, bisten en de planeet kin sa net trochgean.

• Wy bouwe in Europeesk netwurk foar hegesnelheidstreinen, ynvestearje yn griene stêden en stedskearnen, skjinne loft en wetter, en yn griene banen.

• We skrasse de fossile subsydzjes en ferlizze dy jildstreamen nei skjinne enerzjy, griene bedriuwen en minsken dy ‘t sûnder finansjele help net ferduorsumje kinne. Allinnich as wy foar elkoar soargje, kinne wy dy feroarings stal jaan.

• Wy steane foar in flugge ombûging fan yntinsive nei sirkulêre en natoerynklusive lânbou.

• Wy meitsje it iepenbier ferfier oeral nei ferlet beskikber, ek yn tinbefolke gebieten.

Radikaal foar likense kânsen

Volt wol by it ferdielen fan jilden oer regio’s de sprieding fan ûnderwiis, soarch, wurk,
kultuer en publike tsjinsten sa ynrjochtsje, dat dy foar elkenien yn Nederlân goed tagonklik
binne. Volt kiest foar likense kânsen foar alle ynwenners fan de EU yn elke regio, yn de
stêd en op it plattelân. De oerheid giet út fan fertrouwen, elkenien mei himsels wêze en de
oerheid stiet noed foar ynklusiviteit. Takomstige generaasjes hoege harren gjin soargen te
meitsjen oer har besteanswissigens; dat sprekt tsjin dy tiid foar himsels.

• Wy bouwe in Europeeske Sosjale Uny, dêr ‘t neffens lokale mjitstêven itselde lean foar itselde wurk, en likense wurknimmersrjochten foar hiel de EU garandearre binne en eltse ynwenner fan de EU fersekere is fan fatsoenlike libbensomstannichheden.

• Wy ferheegje de bystân en it sosjaal minimum: eltsenien moat genôch jild hawwe foar wenjen, enerzjy, ûnderwiis, soarch, iepenbier ferfier en tagong ta digitale foarsjennings.

• Volt hat in posityf minskbyld: in minskbyld fan fertrouwen, sûnder diskriminaasje en rasisme, mei de minsklike maat as standert.

• Wy kreëarje likense kânsen foar bern troch berne-opfang beskikber te meitsjen foar alle bern, nettsjinsteande it feit oft de âlden wol of net wurkje, troch it ûnderwiis ynklusyf te meitsjen en religieus ûnderwiis net mear te finansieren, en troch studearjen foar elkenien berikber te meitsjen troch de basisbeurs te ferheegjen. Sa krijt eltsenien likense kânsen om ta ûntjouwing te kommen.

Radikaal foar in nij sosjaal-ekonomysk systeem

Volt kiest foar in komplete sosjaal-ekonomyske omkear. Wy bouwe in Nije Ekonomy dy ‘t
rjochte is op brede wolfeart, dêr ‘t ferlet fan út de mienskip en gearwurking mei de natoer
sintraal steane.

• Wolfeart moat better ferdield wurde. Wurkjen giet mear leanen. Fermogen, fersmoarging en bedriuwen wurde mear belêste. Fermogenswinsten op oandielen en oare derivaten wurde mear en mei skaalde tariven belêste.

• Wy sette folslein yn op sirkulêr: it ferneatigjen fan net-brûkte produkten wurdt ferbean, de funksjonele garânsje en de doer dêrfan wurde yn it foardiel fan de brûker útwreide en yn Europeeske wetjouwing fêstlein. Fast fashion wurdt ferline tiid.

• It is tiid om it fiskale stelsel op te skjinjen. Wy skaffe alle taslaggen, heffingskoartings, ôflûkposten, frijstellings en wurkjouwerspreemjes ôf. Dy wurde ôfdutsen troch in oanpaste ynkomstebelesting en in nije basistaslach as opmaat nei in universeel basisynkommen.

• We meitsje kreative wenoplossingen mooglik en meitsje optimaal gebrûk fan de mooglikheid ta it ombouwen fan leechsteande gebouwen. Tagelyk bouwe we nije hûzen, ferduorsumje we besteande wenten mei in isolaasje-offinsyf en bouwe wy sosjale hier- en keaphûzen trochinoar yn mingde wiken.

Radikaal foar de demokrasy

De demokrasy hat fûnemintele fernijing nedich. Volt kiest foar fertrouwen, mear ynspraak
en in stim foar elkenien fanôf 16 jier. Wy gean mei-inoar troch in tiid fan grutte feroarings
en dêryn hawwe wy - kiezer en polityk - mekoar nedich. Volt kiest foar in demokrasy fan
de 21ste iuw, dy ‘t harsels op nij útfynt om mear opsmite te kinnen foar harren ynwenners,
dy ‘t ynwenners gruttere ynfloed jout en dy ‘t har rol pakt yn de fluch feroarjende digitale
wrâld.

• Wy ferleegje de stimleeftyd nei 16 jier en meitsje de generaasjetoets liedend foar nij belied, wêrtroch ‘t de gefolgen fan belied foar takomstige generaasjes garandearre meiwoegen wurde.

• Wy rjochtsje it alderearste nasjonale, permaninte, boargerberied fan ‘e wrâld op dêr ‘t ynwenners fuortendaliks ynfloed mei op de politike beslútfoarming útoefenje kinne.

• Wy wreidzje de Twadde Keamer út fan 150 nei 250 leden, organisearje fyszjedebatten op lange termyn en ferskowe de oandacht fan de Twadde Keamer mear nei wetjouwing.

• Wy beneame in minister fan Digitale Saken, om rezjy te krijen op bygelyks keunstmjittige yntelliginsje (AI) en dêr ek krekt de kânsen fan te benutten.

Wy wolle in klimaatneutraal Fryslân yn 2040, yn line mei ús fyzje foar in klimaatneutraal Europa. Dat betsjut in fossylfrije enerzjy miks, in wetterstofekonomy dêr't ek de swiere yndustry op draait, klimaatneutrale lânbou en bou, en in folweardich fossylfrij iepenbier ferfiernetwurk, bygelyks op grien opwekte elektrisiteit en wetterstof.

Wêrom is dit sa wichtich foar Fryslân?

It is in feit dat klimaatferoaring net ophâldt by provinsjegrinzen. Wat der yn de rest fan Nederlân en Europa bart, hat direkte gefolgen foar Fryslân. Tink oan stigende seespegels dy't ús kustline bedriigje, ekstreme waarsomstannichheden dy't de lânbou beynfloedzje, en de needsaak om ús enerzjyfoarsjenning te ferduorsumjen. Dêrom is it essinsjeel dat Fryslân, tegearre mei de rest fan Nederlân, har ferantwurdlikheid nimt en bydraacht oan in klimaatneutrale takomst.

Hoe wolle wy dit berikke?

Volt Fryslân stribbet nei in enerzjytransysje dy't rap, mar ek sosjaal rjochtfeardich is. Behâld fan de Mienskip - in goed sosjaal leefklimaat - is essinsjeel. Wy begripe dat de oergong nei griene enerzjy útdagingen mei him meibringt, en wy moatte derfoar soargje dat gjinien efterbliuwt. Wy ûnderkenne dat net elkenien deselde finansjele mooglikheden hat om it hûs te ferduorsumjen. Dêrom wolle wy in lokaal lienstelsel opsette, sadat minsken mei beheinde finansjele middels ek enerzjybesparjende maatregels treffe kinne. Dêrby moedigje wy ek it opslaan fan enerzjy op lokaal nivo oan. Soks draacht net allinnich by oan ferduorsuming, mar fersterket ek lokale mienskippen.

We binne ús derfan bewust dat we om klimaatneutraal te wêzen yn 2040, net allinnich ynsette moatte op ynnovaasje. Wy moatte ek minder konsumearje. Mear omtinken foar de hjirfoar nedige gedrachsferoaring is nedich. Sa kinne wy it klimaat helpe troch minder CO2 út te stjitten. Dat dogge wy bygelyks troch faker te fytsen, minder te fleanen, mear omtinken te jaan oan gas- en stroomferbrûk en, net te ferjitten, omtinken te jaan oan wat je ite.

Wy wolle klimaatdoelstellings yntegraal ûnderdiel wêze litte fan alle aktiviteiten yn Fryslân. Dat betsjut dat wy karren en gedrach fan boargers en bedriuwen dy ’t bydrage oan it berikken fan ús klimaatdoelen, oanmoedigje. Tink dêrby oan fermindering fan de CO2 - útstjit, wergebrûk fan ôffalstoffen, ynvestearjen yn griene ynnovaasjes, duorsume produksjeprosessen, skjinne enerzjy en duorsum transport. Dêrom wolle wy duorsume enerzjyboarnen lykas wyn en sinne befoarderje, mar steane wy ek iepen foar ûndersyk nei mooglikheden fan kearnenerzjy, yn gearwurking mei oare provinsjes en lannen. Dêrneist pleitsje wy foar de ûntwikkeling fan in griene wetterstofekonomy en de útbou fan wynparken op de Noardsee, mei oare regio's dy't oan de Noardsee lizze. Gearwurking is essinsjeel om fierder te kommen.

As Volt Fryslân wolle wy net allinnich symptomen bestride. Wy stribje ek nei in takomst dêr 't wetterbehear yntegraal ûnderdiel is fan ús deistich libben. Yn 2050 sjogge wy in Fryslân dêr ’t wy de negative impact fan fermindere grûnwetterkwaliteit op de boaiem en syn bewenners yn oanpakke. By lege grûnwetterstannen liede ta ekstra CO2-útstjit. Dêrom wolle wy in earlik systeem fan útstjitfergunningen ynstelle. Wy ferheegje it wetterpeil yn oanwiisde gebieten om natuer te beskermjen en CO 2 op te slaan yn feangebieten.

By Volt stelle wy de sûnens fan libbene wêzens foarop. In sûne boaiem, skjinne lucht en suver wetter foarmje de basis. Om nije generaasjes in feilich, skjin en duorsum lân jaan te kinnen, pleitsje wy foar in nije koers. We moatte miljeukriminaliteit oanpakke en strikte grinzen stelle oan skealike stoffen neffens WHO-noarmen. It berikken fan in klimaatneutrale en skjinne EU yn 2040 is ús ambysje. Meiwurkers fan de agraryske sektor en omwenners fan agraryske aktiviteiten fertsjinje stipe. Volt is tsjin it brûken fan skealike bestridingsmiddels lykas glyfosaat. Wy pleitsje foar in foarsoarchsprinsipe by alle stoffen en easkje in feroaring fan fergunningen, ek op Europeesk nivo. De âlde yndustry moat ferantwurdlikheid nimme foar de skea oan sûnens, klimaat, wetter en natuer.

Yn Fryslân, mei har soad marren, is wetterbehear krúsjaal. Wy stelle foar om in Deltaplan Waterland te kreëarjen, fergelykber mei histoaryske wetterprojekten. Tekoarten oan swietwetter yn 2030 en wrâldwide problemen mei swietwettertekoarten freegje om driuwende maatregels. We moatte hurde ôfspraken meitsje mei oare lannen oer de opslach en ferdieling fan smeltwater. Volt Fryslân pleitet foar ynnovaasje yn wetteropslach en boaiembehear. Grutbrûkers fan wetter moatte suniger omspringe mei dit fitale elemint. Belestingen moatte dat stimulearje en wergebrûk fan wetter moat in wetlike ferplichting wurde.

In sirkulêr wettersysteem en it fersâltsjen fan seewetter binne de kaaien ta in duorsume takomst. We moatte ynvestearje yn ynnovaasje en nije enerzjy foar wetterbehanneling. Skjin wetter is ús takomst. Tegearre kinne wy it tij keare en soargje foar in Fryslân dêr 't wetter wer de skjinne, altyd oanwêzige libbensier yn is.

Wêrom dizze oare foarm fan boeren?

Sûnt de jierren '50 is de ûntwikkeling fan de lânbou yn Nederlân folslein rjochte op skaalfergrutting. Dêrtroch binne wy neffens Sytse ôfdwaald fan it suvere buorkjen: boeren op basis fan natuerlike prinsipes. As boer bist hast folslein ôfhinklik fan de agri lobby. Elke oplossing fan de grutte agri bedriuwen soarget wer foar in probleem. Deselde bedriuwen komme dêrnei wer mei in oplossing foar it probleem dat sy sels kreëarre hawwe. Hjirtroch komme boerebedriuwen yn in fisieuze sirkel fan it agri-business systeem. Dêrom kiest Sytse der hiel dúdlik foar om bûten it systeem te buorkjen. Dit docht er bygelyks troch de kij gjin oar iten te jaan as gers, gjin gebrûk te meitsjen fan keunstdong of it hawwen fan molkrobots.

De sifers

Earst de sifers op rige. Sytse en Tiertsje hawwe yn totaal 83 ha lân wêrfan 26 ha natuerlân is en 57 ha gerslân. Dêrby moat gelyk opmurken wurde dat de 57ha gerslân net bestiet út it Ingelske raaigers, mar út in tsiental ferskillende soarten gerzen. Mannich boer soe dit gerslân dus ek as natuerlân sjen. Op dizze prachtige gersmatte rinne yn trochsneed 80 melkkij om, wat betsjut dat de grutfee ienheid (GEF) de bunder útkomt op mar 1.3, fier ûnder it gemiddelde fan 2.2 GEF p/ha yn Nederlân. De kij jouwe yn trochsneed 6000 liter molke yn it jier en ek dit is fier ûnder it gemiddelde, wat ûngefear tusken de 9000-10000 liter de ko yn it jier leit.

De fraachtekens

As wy dizze sifers besjogge riist gelyk de fraach oft dit model fan boeren wol út kin, in ko fan Sytse jout ommers folle minder molke as kij op oare bedriuwen. De pleats draait lykwols prima. Nei 5 jier op dizze wize boeren holden Sytse en Tiertsje de eigen broek op. De nuânse hjirby is dat der wol minsken wêze moatte dy 't ekstra betelje wolle foar it produkt dat op biologysk dynamyske wize produsearre is. Lokaal produsearje en lokaal konsumearjen stimulearret de belutsenens fan de konsumint. Dêrby skeelt dat flink yn it distribúsjekanaal, ûnder mear minder kosten en fersmoarging troch ferfier. Sytse wurket nau gear mei it biologysk ikkerboubedriuw FARMily yn Harich. Dêr is ek in winkel, dêr 't biologyske produkten (ûnder mear fleis fan Sytse syn pleats) ferkocht wurde. De omset fan dizze winkel groeit de lêste tiid behoarlik omdat der fraach is nei sokke lokale inisjativen. Sa ûntstiet der in breed oanbod fan biologyske produkten, sawol fleis, suvel as ikkerbouprodukten.

Der leit grif ek in rol foar de oerheid om ekstinsyf boeren te promoatsjen, eat dat op dit stuit net bart. As boeren beleanne wurde foar harren ekstinsive wize fan feehâlden, kin de priis fan dizze produsearre molke ek ferlege wurde.

We moatte fansels net allinnich nei it finansjele plaatsje sjen, want in legere itensproduksje soarget ek foar eangst: as alle boeren sa buorkje, is der dan aanst noch wol genôch fretten op de wrâld foar de minske? Lykwols, wy produsearje hieltyd mear iten mei in legere fiedingswearde en dêrtroch is der netto net mear iten. Dêrneist produsearje wy no benammen op de koarte termyn in soad iten, mar dogge wy dat mei ferlies foar boaiemfruchtberens en bioferskaat. Dêrmei bringe wy dus op lange termyn de fiedsekerheid krekt yn gefaar. Wrâldwiid groeit +/- 70% fan ús iten op perselen mei hiel lege opbringst. Yn Nederlân produsearje wy bygelyks 11 ton nôt de ha, wylst dat yn oare plakken op ierde om de 3 ton hinne lizze kin. Wy moatte ynsette om op in bettere wize fan lânbou ta te passen op dizze grûnen, bygelyks troch minder keunstdong, mear organyske stof, en bettere boaiemfruchtberens. Sa kinne wy fan dy 3 ton nôt de ha 3,5 ton nôt de ha te meitsjen wêrtroch 't der genôch fretten is. As lêste hat itenstekoart yn in soad gefallen mear te krijen mei it ferkeard ferdielen fan iten as dat der echt in tekoart is. Ommers, de fiedselprodusint ferkeapet syn produkt leaver djoer oan immen dy 't derfoar betellet as dat er produsearret foar ien dy 't it net betelje kin.

Dus wat moat der barre?

• Boeren moat wer simpel makke wurde: werom nei boeren op basis fan natuerlike prinsipes;

• De macht fan de agribusiness moat lytser makke wurde;

• De regeldruk moat lytser makke wurde troch yn te setten op kaders rjochte op ekstinsive lânbou;

• Binnen dizze ramten moat de oerheid de boeren it fertrouwen jaan om op har eigen wize te buorkjen; elke pleats is ommers oars;

• It werferdielen fan de Europeeske lânbousubsydzjes sadat der net ynvestearre wurdt yn lytsere perselen yn Nederlân nóch effektiver te meitsjen, mar krekt ynset wurdt op oare gebieten dêr 't folle mear winst te beheljen falt.

In tige nijsgjirrige en ferskate groep jongeren wie oanwêzich. Dit fak falt ûnder it frije kardiel wêrtroch 't de oanwêzigen ferskate opliedingen diene: fan kok en hoareka opliedingen oant international business en finance. Wie dit de oarsaak fan dat in soad studinten by oanfang seinen polityk net perfoarst hiel nijsgjirrich te finen? Troch in tal prikeljende stellingen waarden dochs libbene diskusjes fierd!

Benammen oer de fraach oft der in Europeesk leger komme moat, waard stevich en emosjoneel diskusjearre. Guon studinten freegje harren ôf oft de oprjochting fan sa ’n leger de relaasje mei bygelyks Ruslân fierder eskalearje sil. Yn it ferlingde derfan freegje se harren ek ôf wêrom 't wy Oekraïne helpe moatte wylst it lân net lid is fan de NAVO of de EU. Oare studinten sjogge Oekraïne as in lân mei Europeeske wearden dat beskerme wurde moat. Op oare punten binne de studinten mear ienriedich. Bygelyks oer it ôfskaffen fan it fetorjocht. Elkenien sjocht it fetorjocht binnen de EU leaver ferdwinen. Ek oer it jaan fan humanitêre help is de groep it iens: minsken dy 't flechtsje foar oarloch en geweld moatte opfongen wurde. Kanttekening hjirby wie wol dat it om flechtlingen gean moat dy 't út oarlochsgebieten komme, dus net om bygelyks ekonomyske flechtlingen. De skeinde diskusjes wiene tige nijsgjirrich.

Uteinlik giet it ús fansels net om de útkomst fan de diskusje. It doel fan de diskusjes wie om oan te jaan hoe kompleks politike ôfwagings binne. De diskusjes lieten sjen dat der altyd ferskillende belangen binne dy 't meinaam wurde moatte yn besluten. Dit makket de transnasjonale polityk uterst kompleks, mar likegoed sjogge de studinten yn dat transnasjonale gearwurking wol deeglik nut hat yn it oanpakken fan ynternasjonale problemen.

9 maaie is de Dei fan Europa en it Friesland College organisearret yn dy wike de Wike fan Europa. In inisjatyf dy 't wy as Volt Fryslân fansels folslein stypje. Wy sille yn dy wike dan ek wer oanwêzich wêze om mei studinten yn petear te gean oer de rol en it belang fan Europa. Wy hoopje ek dan wer op stevige en ynspirearjende diskusjes!

De konklúzje fan de presintaasjes wie dat der mear jild moat nei de bou fan wenningen, mar ek mear jild nei ûnderhâld en bou fan de ynfrastruktuer. Ek hawwe wy in pear hiele hurde nuten te kreakjen mei de enerzjytransysje en it gasleas meitsjen fan wiken. Spitigernôch waard der allinnich praat oer transport fan enerzjy, mar lokale opslach en lytse ketens waarden net neamd. Wat Volt oanbelanget in miste kâns. Dêrneist waard oanjûn dat de bou foar foldwaande wurkgelegenheid soargje kin de kommende jierren. En ek dat de polityk de bou helpe moat mei it stypjen fan omtinken foar lytsskalige projekten yn stee fan enoarme bouprojekten, benammen yn en om wenkearnen. Dat fine wy goede ûntjouwingen, mits der IFD (Industrieel, Flexibel en Demontabel) boud wurdt. Sadat de gebouwen, as se op dat plak net mear brûkber binne, maklik demontearre en opnij brûkt wurde kinne.

Ik miste de krityske fragen fan ús kollega politisy en oanwêzige steateleden. Nei de presintaasjes bleaune der by my in tal fragen ûnbeantwurde: sil de befolking fan Fryslân wier sa hurd groeie? Hoe behelje wy de opdracht duorsumens as de mjitmetoaden allinnich sjogge nei bewenning en gebrûk, wylst it bouwen, slopen en ôffieren net meinaam wurde yn de kalkulaasjes? Dizze en oare krityske fragen waarden spitigernôch net steld.

Volt Fryslân wol bouwe oan in echt duorsume takomst!

Volt wol ynvestearjen bliuwe yn de bou fan duorsume wenningen. Dat smyt net allinnich wenromte op, mar ek wurkgelegenheid. Dêrby kinne wy profitearje fan ûnder mear de mooglikheden fan prefab bouwe, tydlike en splitste wenten. Hjirneist wol Volt de trochstreaming op de wenningmerk befoarderje. Ek moatte we ynvestearje yn it better isolearjen fan de besteande wenningfoarried sûnder dat dit de lêsten ferheget foar minsken dy 't no al muoite hawwe om harren enerzjyrekken te beteljen.

Dêrom wie der op snein 5 febrewaris it lanlike inisjatyf "Saak sletten, ljocht út," powered by Volt. Ik bin yn de stêd Grins mei twa kandidaten foar de Provinsjale Steateferkiezingen, # 2 Laura Reinink en #3 Jesse Klootwijk, fan Volt Grins op paad west om flyers en stickers út te dielen om ûnder winkellju omtinken te freegjen foar dit probleem.

Ek ha we noch 'gewoan' kampanje fierd troch flyers út te dielen om Volt Groningen ûnder de oandacht te bringen. Al mei al in slagge dei dy't ek noch oppakt is troch de media. Lês it artikel mei Laura Reinink hjir.

De sesje waard stipe troch Diederik van de Velde, projektlieder community organising by Volt Nederland, en laat troch mei-Volters Denise Filippo en Ivo Matser. Yn opdracht fan Emmy Mol fan it bestjoer fan Volt Nederland fine der troch it lân ferskate fan dizze sesjes plak.

It wie in hiel suksesfolle dei mei libbene diskusjes, sawol plenêr as yn groepssesjes. Dat hat in soad materiaal opsmiten op grûn wêrfan 't Volt Nederlân in optimalisearringsslach meitsje kin oangeande de organisatoaryske útfiering.

En dizze gearkomste wie ek in goede gelegenheid om de leden fan Grinslân, Fryslân en Drinte by elkoar te bringen. In moaie basis om yn de takomst noch fierder mei-inoar gear te wurkjen.

Alderearst ha we fansels de wearden fan Volt nochris ûnder de loep nommen:

Yn ús beskôging kamen oanfoljend noch wearden nei foaren as ‘sosjale koheezje’ en ‘sykje nei hearlikheid’.

Dêrnei hawwe wy wiidweidich diskusjearre oer hoe 't wy in noch mear aktyf en ferskaat ledebestân ûntstean litte kinne yn ús partij. En ek oer wat dat betsjut foar de ynterne kommunikaasje. Wy ûnderkenne dat it ferskaat fan ús leden oandacht nedich hat. De partij is groeid troch ynset fan benammen yntelliginte jongerein, mar Volt stiet iepen foar alle geledingen yn de maatskippij.

It oanmeldingsproses fertsjinnet in soad omtinken, sadat elkenien him wolkom fielt yn de partij. Goede ynformaasje, troch ûnder mear de moanlikse nasjonale nijsbrief en dêrneist de regionale nijsbrief, soargje foar belutsenens fan de leden. Mar ek persoanlike kontakten binne wichtich by de ûntwikkeling fan ús partij; inoar kennen leare, ûnderfiningen útwikselje en gewoanwei inoar opsykje ast op reis holpen bist dêrby.

Aktiviteiten fan de leden binne te sjen sawol binnen de politike partij as dêrbûten. Volters drage ús wearden ek út yn oare maatskiplike aktiviteiten; Volt as beweging!

Tal fan oare ûnderwerpen kamen oan 'e oarder. Opfallend wie foaral de ienriedigens fan de oanwêzigen. Dat joech in soad enerzjy!